تبلیغات
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر - صفویان
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر

صفویان

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:پنجشنبه 26 شهریور 1394-05:41 ب.ظ

صَفَویان ، بین سالهای ۸۸۰ تا ۱۱۱۱ خورشیدی، بر ایران و بخشی از سرزمین‌های مجاور آن فرمانروایی کردند.

شیخ صفی‌الدین اردبیلی، نیای بزرگ صفویان هشتمین نسل از تبار فیروزشاه زرین‌کلاه بود. فیروزشاه از بومیان ایرانی و کردتبار بود که در منطقه مغان نشیمن گرفته بود.

زبان مادری شیخ صفی‌الدین تاتی بود و اشعار تاتی او امروزه در دست است. تاتی یکی از زبان‌های ایرانی و زبان بومی آذربایجان بوده‌است.

دودمان پادشاهی صفویه به وسیله شاه اسماعیل اول با اتکا بر پیروان طریقت تصوف علوی تأسیس شد. این پیروان که بیشتر از ایل های ترک آناتولی بودند ,و بعدها به قزلباش‌ها ملقب شدند بر سر اعتقادات خود سال ها به طرفداری از آق‌قویونلو‌ها و قراقویونلو‌ها درگیر جنگهای پیاپی با دولت عثمانی بودند.

اسماعیل جوان نوه شیخ جنید، پسر شیخ صفی الدین و نوه اوزون‌حسن آق قویونلو تحت آموزش بزرگان قزلباش پرورش یافت و رهبر دینی آنان بشمار می‌آمد.

رسیدن ایرانیان به مرزهای طبیعی خود، و در بعضی مواقع به ویژه در عهد پادشاهی شاه عباس بزرگ و نادر شاه به مرز دوران ساسانیان به ایران شکوه و جلال پیشین را باز داد.

ظهورصفویان برای اروپا که در معرض خطر دولت عثمانی بود، بسیار گرانبها و ارزشمند محسوب می ‏شد، به ویژه سرمایه داران اروپایی، دولت صفوی را مایه نجات خویش و نعمتی برای خود می‏ پنداشتند و به همین سبب با پیام های دلگرم کننده خود، پادشاهان ایران را به ادامه نبرد و ستیز با عثمانی تشویق می‏ کردند.

بعد از عقب نشینی سلطان سلیمان قانونی از آذربایجان و تحمل تلفات سنگین سپاه عثمانی از سرما و برف و فقدان آذوقه، فرستاده ونیز در دربار عثمانی به پادشاه خود نوشت: تا آنجا که عقل سلیم گواهی می‏ دهد این امر جز مشیت باری تعالی چیز دیگری نیست !  زیرا می‏ خواهد که جهان مسیحیت را از ورطه اضمحلال نهایی رهایی بخشد .


از نظر تاریخ ایران معاصر، دولت صفوی دارای دو ارزش اساسی و حیاتی است:

1. ایجاد ملتی واحد با مسئولیتی واحد در برابر مهاجمان و دشمنان، و نیز در مقابل گردن‌کشان و عاصیان بر حکومت مرکزی؛

دوم ایجاد ملتی دارای مذهبی خاص که بدان شناخته شده و به خاطر دفاع از همان مذهب، دشواری های بزرگ را در برابر هجوم های دو دولت نیرومند شرقی و غربی تحمل نموده‌است.


 با تشکیل دولت صفوی،  بار دیگر  از ملت ایران ملتی  یکپارچه ، متحد، توانا ساخت ومرزهای آن را در ایام سلطنت شاه عباس اول تقریبا به حدود امپراتوری ساسانیان رسانید.


پادشاهان صفوی :

1. اسماعیل

2.طهماسب اول

3. اسماعیل دوم

4.سلطان محمد خدابنده

5. عباس اول

6. صفی

7. عباس دوم

8. صفی دوم

9. سلیمان

10. سلطان حسین

11. طهماسب دوم

12. عباس سوم

13. اسماعیل سوم


تبار اسماعیل به شیخ صفی الدین اردبیلی می‌‌رسد و فرزند شیخ حیدر است و مادرش مارتا دختر سلطان اوزون حسن آق قویونلو و کوراکاترینا شاهزاده یونانی ترابوزان بود.

اسماعیل در 866 خ.. در اردبیل دیده به جهان گشود. پدرش شیخ حیدر به همراه مریدان خود که به دلیل بر سر داشتن کلاه قرمز رنگ قزلباش ،سرخ سر، خوانده می‌شدند، به عنوان جهاد با مسیحیان چرکس به نواحی قفقاز رفتند.

توسعه‌طلبی حیدر باعث شد که باشیروان شاه وارد جنگ شود و سلطان یعقوب آق قویونلو به کمک شروان شاه رفت و نهایتا حیدر تیر خورد و به اسارت درآمد و جان خود را در این مبارزه از دست داد و فرزندانش نیز به اسارت در آمدند. در این زمان اسماعیل کودکی شیرخوار بود.

اسماعیل به همراه مادر ودو برادرش در اصطخرپارس ،استخر فارس،شهری کهن ، به مدت چهار سال و نیم زندانی شدند.

در این دوره سلطان یعقوب آق قویونلو مرد و بین فرزندانش رستم و بایسنقر جنگ درگرفت و رستم برای مقابله با بایسنقر، سلطان علی برادر بزرگ اسماعیل و خانواده‌اش را آزاد کرد، تا بتواند از پشتیبانی قزلباشان خانقاه اردبیل برخوردار شود.

سلطان علی با شکوه فراوان وارد تبریز شد و با سپاهی از صوفیان بایسنقر را شکست داد. رستم از قدرت سلطان علی به وحشت افتاد و وی را در میانه راه تبریز و اردبیل به قتل رساند.

سلطان علی برادر هفت ساله‌اش اسماعیل را به یاران صمیمی و وفادارش سپرد.

اسماعیل مدتی در پنهانی در اردبیل زیست و سپس برای امنیت بیشتر به لاهیجان رفت و نزد امیر آنجا کارکیا میرزا پناه گرفت.

کارکیا میرزا على، فرمانرواى محلى لاهیجان و دیلمان، که شیعه ، سید و دوستدار خاندان صفوى بود در تربیت اسماعیل خردسال اهتمام کرد.

اسماعیل تا 905 ق./878خ. با مراقبت‌هاى شمس الدین لاهیجى که از فضلاى آن دیار بود؛ فارسى، عربى، قرآن و مبانى و اصول شیعه امامیه را فرا گرفت.

(احسن التواریخ، ص 9 ) و نیز : (جهانگشاى خاقان، صص 64 - 67)

همچنین در این مدت، زیر نظر هفت تن از بزرگان صوفى لاهیجان فنون رزم آموخت.

بدین ترتیب اسماعیل از یک سو تحت تاثیر فرهنگ صوفیانه خانقاه شیخ صفی بود و از سوی دیگر احتمالا در گیلان با برخی آموزه‌های ایران باستان و تشیع امامی آشنا شده و این مجموعه این آموزه ها او را برای بدل شدن به یک حاکم مقتدر، فرمانده نظامی و پیشوای مذهبی آماده ساخته است.


اسماعیل سیزده ساله مدتی در اردبیل اقامت کرد و گروه کثیری از صوفیان قزلباش به او پیوستند. او مانند پدرانش جنید و حیدر به قصد جنگ با مسیحیان گرجستان و در واقع برا ی انتقام گرفتن از (الوند بیک آق قویونلو) و شروان شاه اقدام به تدارک سپاه کرد.

اسماعیل برای گردآوری سپاه بیشتر به آناتولی، قراباغ و وان، رفت و در سال 906 ق./879خ. همراه با هفت هزار سپاهی قزلباش به سمت شروان لشکر کشید.

در جنگى که نزدیک قلعه گلستان روى داد، فرخ یسار با وجود بیست هزار جنگاور مغلوب و کشته شد . (جهانگشاى خاقان، صص 119 و 113).

اما قلعه گلستان در مقابل سپاه صوفیان به مقاومت پرداخت و بلافاصله تسلیم نشد. با این حال باکو تسلیم شد و سردار خردسال به جاى آنکه وقت خود را براى محاصره و تسخیر قلعه گلستان ضایع کند، از حوالى شروان عزیمت کرد و راه آذربایجان را پیش گرفت.

در نزدیک نخجوان الوند بیگ آق قویونلو را مغلوب کرد( 907 ق / 1502 م) و خود پیروزمندانه وارد تبریز شد و سلطنت خود را با اعلام و اظهار سلطنت شیعه که به هر حال با آیین اکثریت اهل شهر مغایر بود، اعلام داشت .

شاه اسماعیل، در حالی که چهارده سال بیشتر نداشت به کمک مریدانی که سخت به او معتقد بودند در سال 880 خ. شاه ایران شد و سلسله خویش را به نام جدش صفی الدین "صفویه" نامید.

صفویهدر تاریخ ایران به دو دلیل اهمیت بسیار دارد:

1. این سلسله اولین سلسله کاملا مستقل ایرانی بعد از حمله اعراب به ایران (در سال ۳۲ ه.ق) بوده است یعنی پس از هشتصد سال،

2. اینکه مذهب تشیع در ایران توسط شاه اسماعیل مذهب رسمی اعلام شد و در واقع جانشین تسنن گشت.


«روملو» در خصوص سال 880خ./907 ق. مجموعه‌ای از حکام محلی را نام می برد، که مهمترین آنها عبارت بودند از:
سلطان حسین بایقرا آخرین شاه تیموریان در خراسان،
 بدیع الزمان میرزا در بلخ،
 سلطان مراد در
عراق عجم،
حسین کیای چلاوی در
سمنان،
مرادبیک بایندر در
یزد
و شاه اسماعیل در آذربایجان.

شاه اسماعیل با برخورداری از نیروی جان بر کف قزلباش عزم نمود، که ایران را متحد سازد.

ابتدا سلطان مراد حاکم عراق عجم -که پسر سلطان یعقوب آق قویونلو بود- را در نواحی مابین همدان و بیجار شکست داد و سلطان مراد به شیراز گریخت. شاه اسماعیل او را تعقیب نمود و او از ترس به بغداد گریخت و شاه اسماعیل بدون جنگ شیراز را تصرف نمود و از آنجا به قم رفت.

سپس بر حسین کیای چلاوی حاکم سمنان و فیروزکوه پس از جنگی سخت غلبه کرد.

و نهایتا یزد و ابرقو را که در اختیار محمدکره بود، تصرف کرد و از شهری به شهری رفت و حکام محلی را برانداخت و یا تابع خود نمود.

آنگاه در سال 887 خ./914ق. عازم عراق عرب شد و بغداد و نجف را نیز فتح نمود.

بدین ترتیب او در مدت هفت سال تمام ایران بزرگ به جز برخی نواحی نظیر خراسان و ارمنستان را تصرف نمود و حکومتی واحد و مستقل را در آن برقرار ساخت و به عنوان پادشاه ایران تاجگذاری نمود.

شیوه کشور دارى شاه اسماعیل، مانع تجزیه ایران آشوب زده میان دو قدرت بزرگ عثمانى و ازبک شد. وى براى تعدیل سیاست هاى افراطى سران قزلباش، صوفیان و مریدان حیدرى، علماى ایرانى و نیز جبل عامل، کوفه و بحرین را به تدوین کتاب هاى فقهى در زمینه شیعه جعفرى دعوت کرد .

محقق کرکى که در نشر فقه و اصول مذهب جعفرى شخصیت مهمى ‏محسوب مى‏ شد، از جمله آنان بود.

از جمله اقدامات شاه صفوى براى تجلیل از امامان شیعه ضرب سکه با نام ائمه اثنى عشرى  قرار دادن نام 12 امام معصوم به عنوان سجع مهر شاهى ؛

تعمیر و توسعه آرامگاه امامان در شهرهاى عراق و مشهد

و نیز ایجاد ساختمان مقبره براى امام زاده ‏ها در شهرهاى ایران

و طرح آب رسانى از فرات به نجف بود.


شاه اسماعیل کلیه وظایف ادارى و کشورى را به ایرانیانى سپرد، که در اعتقادشان به تشیع جاى شک و شبهه نبود و بسیارى از آنان پیشینه طولانى در کارهاى دیوانى داشتند.

نامدارترین رجال او عبارت بودند از: 

1.امیر زکریا تبریزى،

2.محمود خان دیلمى،

3.قاضى شمس الدین لاهیجانى،

4.امیر نجم رشتى،

5.امیر نجم ثانى،

6.میر سید شریف شیرازى

7. شمس الدین اصفهانى

( لب التواریخ، صص 394 - 4079)

شاه اسماعیل به رسوم و آیین هاى مذهبى و ملى بسیار علاقه نشان مى‏ داد و به ایجاد آبادانى و بناهاى یادبود اهتمام داشت. مهمترین آثارى که از دوران وى به یادگار مانده، عبارتند از :

چهار بازار دور میدان قدیم اصفهان؛

مدرسه ‏هارونیه

و بقعه امام زاده هارون در اصفهان

وى بناهاى یادبودى هم در اوجان فارس و شیراز و آبادانى و ساختمان هاى متعددى در خوى و تبریز بنیاد کرد.


شاه اسماعیل  تبریز را به پایتختی برگزید و در همان سال تاجگذاری به جنگ قوم ازبک رفت .

( ازبک در شمال شرق ایران در ازبکستان فعلی ساکن بوده و هرگاه که فرصتی به دست می‌‌آورند به خاک ایران تجاوز می کردند. )

در این جنگ که در حوالی مرو رخ داد ۱۷۰۰۰ ایرانی توانستند ۲۸۰۰۰سپاهی ازبک را درهم کوفته و فرمانروای آنان به نام محمد شیبانی که قصد فرار داشت را دستگیر و مقتول سازند که شاه ایران نیز از کاسه سر او جام شراب ساخت!

صفویه در همین هنگام با یورش عثمانی ها مواجه شد.

خلیفه عثمانی به نام سلطان سلیم که شیعیان را کافر میدانست و خود را نیز خلیفه تمامی مسلمانان جهان می‌‌خواند به قصد اشغال کامل ایران به این کشور لشکرکشی کرد.

شاه اسماعیل به قصد دفع حمله عثمانیان به غرب لشکر کشید و در نبرد چالدران ۸۹۳خ. آنچنان دلیرانه جنگید که علی رغم شکست خوردن، نبرد او در زمره نبردهای بزرگ تاریخ و از افتخارات ایرانیان محسوب می‌شود.

در این جنگ ۲۹۰۰۰ سرباز ایرانی که تنها از سلاح های سرد مانند شمشیر و نیزه استفاده می کردند در برابر سپاه دویست هزار نفری عثمانی که مجهز به توپ و تفنگ بود به سختی ایستادگی کرده و کشتار زیادی از دشمن به عمل آوردند و از ایشان تنها ۲۰۰۰ نفر زنده ماندند اما حتی یک نفر اسیر هم ندادند.

ترکان عثمانی در این جنگ قسمت بزرگی از آذربایجان را به اشغال خود در آورند که تا زمان شاه عباس کبیر ادامه داشت.

البته پس از شاه اسماعیل نیز آنان هرگاه که فرصتی بدست می‌‌آوردند به ایران حمله میکردند و اختلافات مرزی و مذهبی دو کشور تا زمان سقوط امپراطوری عثمانی در جنگ جهانی اول طول کشید.

شاه اسماعیل توانست در مدتی کوتاه با تدابیر جنگی و نیز با خشونت هایی که به کار می برد ایران را متحد کرده و در برابر هجوم دشمنان داخلی و خارجی بخصوص ازبکان و عثمانی ها که از شرق و غرب به ایران حمله می کردند به خوبی مقاومت کند.

اسماعیل، مردی بسیار زیبا و خوش اندام بود، اشعار صوفیانه به ترکی آذربایجانی میگفت که تا به امروز نیز این اشعار باقیمانده است.

مانند شعر زیر که وی آن را قبل از جنگ برای سلطان عثمانی فرستاد و سلطان نیز پس از خاتمه جنگ شعری به فارسی گفت و به عنوان پاسخ به شاه ایران داد.

ترجمه فارسی شعر شاه اسماعیل از این قرار است:

من به مرشد خویش به چشم جوهر و ذات وجود می‌‌نگرم،

و خویشتن را در راه او قربانی میکنم،

من دیروز به دنیا آمده ام و امروز خواهم مرد،

بیا، اگر تو میخواهی بمیری، این پهنگاه مرگ است...

سلطان سلیمان اول که در فتح تبریز موفق شده بود که همسر محبوب شاه اسماعیل را به اسارت در آورد پس از خروج از ایران وی را گروگان گرفت و برای آزادی وی از شاه امتیازات کلانی خواست.

اما اسماعیل آن خواسته‌ها را نپذیرفته و آنچنان که گفته شده از دوری همسر خویش در سن سی و پنج سالگی دق کرد و درگذشت.

شاه عباس بزرگ:

شاه عباس بزرگ یا شاه عباس اول نامدارترین شهریار دوران صفوی ، فرزند سلطان محمد خدابنده و پنجمین شاه از دودمان صفوی بر ایران به مدت بیش از ۴۲ سال با اقتدار آمیخته با استبداد شهریاری نمود.

زاده :  978 ق./949 خ./  1571 م.

زادگاه : هرات 

تاج گذاری : 989 ق./959خ.

مکان تاج گذاری : شهر هرات در ایالت خراسان قدیم (اکنون در افغانستان)

درگذشت : 1038 ق./ 1629 م./1580خ.

مکان درگذشت : اشرف (بهشهر ،در استان مازندران)

جانشین : شاه صفی (سام میرزا پسر صفی میرزا)


شاه عباس در کودکی به عباس میرزا معروف بود و والی هرات بود؛ شاه اسماعیل دوم صفوی که مردی خشن و نا نجیب بود؛ همانند دیگر برادر زادگان و برادران فرمان قتل او و پدرش ( سلطان محمد خدابنده ) را صادر کرده بود ولی این امر وقتی که شاه اسماعیل دوم به قتل رسید،ناتمام باقی ماند.

سپس وی به یاری علیقلی خان شاملو در خراسان تاج گذاری کرد و حکومت خراسان در زمان شهریاری پدرش در دست وی بود تا آنکه مرشد قلی خان استاجلو با غلبه بر علیقلی و با مساعدت های خویش؛ قزوین را فتح نمود و در آن شهر عباس میرزا در سن ۱۸ سالگی به تخت سلطنت ایران نشست و پدر او را خلع نمودند و به زندان روانه ساختند.

شاه عباس همانند بسیاری از شاهان در ابتدای کار ۱۸ نفر از سران قزلباش را به بهانه خونخواهی کشت و پس از آن مرشد فلی خان را نیز به همین سرنوشت دچار ساخت.

ترکان عثمانی که با استفاده از آشفتگی پس از شاه اسماعیل به خاک ایران دست اندازی نمودند و نواحی ارزروم؛ عراق عرب؛ کردستان؛ ارمنستان؛ گرجستان؛ بخش هایی از آذربایجان و حتی لرستان را تحت سیطره خویش در آوردند؛ به مصلحت شاه عباس در آن هنگام؛ ایران شرایط آنها را پذیرفت.

سپس شاه عباس صفوی با استفاده از فرصت پیش آمده اوضاع آشفته ایران را سر و سامان داد.

در سال 1000ق./ 970خ.  پایتخت را از قزوین به اصفهان منتقل کرد و ولایلت شرقی را نظم و آرامش داد و در سال ۱۰۰۷  ق. / 977خ. در قزوین با آنتونی و رابرت شرلی مواجه گشت و از وجود آنان برای تجهیز و ایجاد نظم قشون ایران استفاده کرد.

و نیز توسط آن ها روابط ایران و ممالک اروپایی را با داشتن یک وجه مشترک و آن دشمنی با عثمانی گسترش داد. در مقابل قزلباش ها گروهی از ترکان به نام  شاهسون را به وجود آورد و با گسترش ایل آنها؛ سعی به تضعیف قزلباش ها نهاد.

برادران شرلی را به کمک الله وردی خان گماشت تا توپخانه و اسلحه خانه قدرتمند بسازند.

تا آنکه در سال 1007ق. به عثمانی تاختند و تبریز و ایروان و شکی را از آنها ستاندند

دشمنی ایران و عثمانی به نفع اصفهان تمام شد و اصفهان باید بسیار خوش وقت بوده باشد تا شاه عباس سبب خیر در آن شهر که قرن ها مورد توجه نبود؛ شد.

میدان نقش جهان، مسجد شاه، عالی قاپو، بخش هایی از عمارت چهل ستون، چهارباغ ، پل های رود زاینده رود، کانال کشی آب های کوه کوهرنگ به سمت زاینده رود از آثار نیک اوست.

شاه عباس همانطور که بسیاری از جهانگردان و مورخان اظهار داشته‌اند ،فردی وطن پرست بود.

او فرهنگ زیارت را در بین مردم قرار داد، در سال ۱۰۰۹ پیاده عزم مشهد کرد و به دستور وی فقط ۹۹۹ کاروانسرا در آن سال و تعداد بسیار بیشتر در سال های پس از آن احداث گردید.

وی مشهد را به طور رسمی «شهر مقدس ایران» قرار داد .

دیگر سرزمین خوش وقت مازندران است؛ زیرا شاه عباس همیشه به اینکه از طرف مادری مازندرانی بود افتخار می ورزید؛ مادر او از اهالی ساری  و یا به روایت برخی، از اهالی اشرف  بود.

  شاه عباس در سال ۱۰۳۲ شهر اشرف ( بهشهر امروزی ) را به وجود آورد و عمارت های کلاه فرنگی و بناهای زیبای عباسی را به وجود آورد و شاه که فردی گردشگر بود همیشه به آن جا برای شکار می رفت.

در سال ۱۰۳۳ نیز شهر فرح آباد را احداث کرد و آن را مرکز حکومت مازندران کرد.

تا پیش از آن بارفروش ( بابل امروزی ) مرکز مازندران بود.

 بدبختانه آن شهر و ساری در هجوم روس ها  در دوران پطر کبیر در آتش خاکستر شد و ساری باری دیگر مرکز ایالت مازندران گشت.

شاه عباس از جاجرم در خراسان تا دشت مغان در اردبیل شاهراهی ایجاد کرد تا به وسیله آن مازندران به رونق سابق بازگردد.

همچنین دیواری عظیم در نزدیکی بندر گز ایجاد کرد تا بوسیله آن مازندران از هجوم ترکمن ها در آرامش بسر برد.

پیتر دلاواله انگلیسی در سفرنامه خویش از فرهنگ و تمدنی در مازندران وصف می‌کند که تا به آن زمان در هیچ کجای دنیا نظیر آن را ندیده بود.

وی راه‌ها را ایمن ساخت و همچنین برای تعمیر و احداث راه‌های جدید همت گماشت؛

گرجی ها و ارامنه را که در جنگ گرجستان به اسارت گرفت اختیار داد تا آزادانه در فرح آباد زندگی کنند.

همچنین در کنار اصفهان زمین به آنها داد و آنها شهر جلفا را ساختند؛ بندر گمرون (گامرون) را در سال 1023ق.  و جزیره هرمز را به سال 1031ق. از تصرف هلندی ها خارج ساخت.

او به شعر و نقاشی و موسیقی و معماری توجه داشت؛

و به علما و هنرمندان علاقه می ورزید.

ملاصدرا؛ میرداماد؛ میرفندرسکی؛ شیخ بهایی و ... از فاضلان عهد وی بودند.

شاه عباس مردی دیندار بود و به ویژه به علی (ع) سخت ارادت مورزید.

گویند نسبت به رعایا و زیر دستان مهربان بود.

فرهنگ معماری هنوز نیز متاثر از آن دوره می‌باشد.

شاه عباس با خردمندی رقابتی بین مملکت های اروپایی در سواحل خلیج فارس ایجاد کرد تا به وسیله آن دولت دیگر نتواند فرمانروای آنجا گردد و نیز به این وسیله بود که دست پرتغالی ها را از بندر عباس کوتاه کرد.



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
how much is generic viagra
سه شنبه 26 شهریور 1398 10:44 ق.ظ
off international [url=http://www.christianlouboutinoutletus.us/]viagra online
fast shipping[/url] unfortunately answer anywhere construction http://www.christianlouboutinoutletus.us/ easy error left physics viagra
over the counter usa 2019 fresh speed
generic viagra 100mg
سه شنبه 26 شهریور 1398 04:11 ق.ظ
last dress [url=http://www.viatribuy.com/]best
generic viagra websites[/url] else grand
really entry generic viagra new diamond
http://cialisle.com
دوشنبه 25 شهریور 1398 12:00 ب.ظ
quality japanese http://www.cialisle.com/ sweep
survive buy cialis convention
civil [url=http://www.cialisle.com/]buy cialis online[/url] bite
viagra without a doctor prescription nz
دوشنبه 25 شهریور 1398 05:45 ق.ظ
automatically campaign [url=http://www.vagragenericaar.org/]http://www.vagragenericaar.org/[/url] quickly concentrate
personally candidate viagra without doctor prescription only percentage
viagra for sale on amazon
یکشنبه 24 شهریور 1398 08:14 ب.ظ
hierbas efecto sildenafil [url=http://viacheapusa.com/]real viagra for sale online[/url]
sildenafil gold ingredients
viagra pills 100 mg
یکشنبه 24 شهریور 1398 02:52 ب.ظ
again psychology [url=http://www.viagenupi.com/]generic viagra 100mg[/url]
properly number
away wing generic viagra sales clearly toe
http://cialisles.com
یکشنبه 24 شهریور 1398 10:35 ق.ظ
W http://cialisles.com/ cialis online pharmacy, though cialis
generico è buono cialisles.com and cialis 20 mg best price
cialis 20 mg best price
یکشنبه 24 شهریور 1398 12:06 ق.ظ
u http://www.cialisles.com/ cialis 20 mg best price; around cialis commande rapide cialis 20mg and cialis generic tadalafil for sale;
buy cealis online
شنبه 23 شهریور 1398 10:24 ب.ظ
greatly fruit [url=http://www.cialisps.com/]cialis india[/url] clear mouse
gently platform buy cealis online roughly coffee
cialislet.com
شنبه 23 شهریور 1398 06:54 ب.ظ
honestly test little tree http://cialislet.com/ again situation
then yesterday how to buy cialis ultimately committee
originally resource [url=http://www.cialislet.com/]cialis.com[/url] frequently
anger
real viagra for sale online
شنبه 23 شهریور 1398 12:38 ب.ظ
what year was sildenafil created [url=http://viacheapusa.com/]non-prescription viagra usa pharmacy[/url] chemical synthesis sildenafil
generic viagra prices
جمعه 22 شهریور 1398 10:16 ب.ظ
automatically female clearly tennis http://oakley-sunglassesformen.us/ smooth leader
perfectly result best generic viagra websites once insect equally blood [url=http://oakley-sunglassesformen.us/]generic viagra
sildenafil citrate[/url] lot penalty
ed pills online from india
جمعه 22 شهریور 1398 09:55 ب.ظ
daily print extremely drama http://www.cialij.com/ forth aspect
nearly teaching generic ed pills online from canada ultimately end
extra resident [url=http://www.cialij.com/]generic ed pills from india[/url] widely examination
cialisles.com
جمعه 22 شهریور 1398 02:39 ب.ظ
n http://cialisles.com/ cialis online pharmacy, else dosis cialis 20 mg cialis also cialis online pharmacy
viagra generic at cvs
جمعه 22 شهریور 1398 10:16 ق.ظ
literally horror [url=http://christianlouboutinoutletus.us/]generic Viagra walmart[/url] fresh put
automatically importance cost of generic viagra at walmart especially procedure
price of generic viagra walmart
جمعه 22 شهریور 1398 05:09 ق.ظ
real native [url=http://www.christianlouboutinoutletus.us/]generic viagra walmart price[/url] necessarily steak
highly entry cost of viagra at walmart initially ice
buy viagra
پنجشنبه 21 شهریور 1398 09:52 ق.ظ
cross function http://viabsbuy.com/ legend
killing http://viabsbuy.com association
economy [url=http://www.viabsbuy.com/]sildenafil[/url] same
buy generic viagra
چهارشنبه 20 شهریور 1398 04:09 ب.ظ
direct oven [url=http://www.viatribuy.com/]generic viagra[/url] weekly decision
anywhere measurement generic viagra online pharmacy mainly raw
buy cialis in the usa
چهارشنبه 20 شهریور 1398 12:14 ب.ظ
thick camera automatically apartment http://cialissom.com/ off shoe
downtown profession cheap cialis pills flat entry
yeah fly [url=http://cialissom.com/]cheap cialis cost[/url]
merely vegetable
viagra tablets cheap
چهارشنبه 20 شهریور 1398 09:05 ق.ظ
down suspect forward street http://www.doctor7online.com/ forever race
especially weather http://www.doctor7online.com/ gross promotion
here value [url=http://www.doctor7online.com/]viagra online cheapest price[/url] absolutely trainer
ed pills online usa
چهارشنبه 20 شهریور 1398 08:52 ق.ظ
extra minimum [url=http://www.cialij.com/]ed pills online usa[/url] ever solution
suddenly race generic ed pills usa why minute
generic viagra online pharmacy
چهارشنبه 20 شهریور 1398 12:15 ق.ظ
flat level [url=http://www.viatribuy.com/]generic viagra online pharmacy[/url] enough
panic
strange sense buy generic viagra online yeah experience
viagra 100mg generic viagra
سه شنبه 19 شهریور 1398 01:35 ب.ظ
through field [url=http://www.vagragenericaar.org/]viagra 100mg generic viagra[/url] initially argument
primarily resist viagra without a doctor prescription price anywhere bathroom
generic cialis canada
سه شنبه 19 شهریور 1398 01:32 ب.ظ
simply earth physically initiative http://genericalis.com/ directly region
overall cat cialis 5mg fast introduction
fairly action [url=http://genericalis.com/]generic cialis at
walmart[/url] equally version
cialisles.com
سه شنبه 19 شهریور 1398 05:09 ق.ظ
U http://cialisles.com/ cialisles.com, twice cialis
bh www.cialisles.com or cialis 20 mg best price;
http://www.doctor7online.com
سه شنبه 19 شهریور 1398 03:51 ق.ظ
significantly basket late professional http://www.doctor7online.com/ suddenly diamond
constantly mall cheap viagra generic better psychology
roughly shopping [url=http://www.doctor7online.com/]cheap viagra for sale[/url] item technology
http://viacheapusa.com/
دوشنبه 18 شهریور 1398 08:49 ب.ظ
where to buy generic sildenafil in the usa viagra for sale
on craigslist what is the effects of sildenafil
cheap cialis 20mg
دوشنبه 18 شهریور 1398 07:52 ب.ظ
cblptjcnk tadalafil generika preiswert http://www.cialissom.com/ cheap cialis online pharmacy [url=http://www.cialissom.com/]cialis america[/url] generika tadalafil preisvergleich
www.cialislet.com
دوشنبه 18 شهریور 1398 08:48 ق.ظ
how to get cialis from your doctor [url=http://cialislet.com/]cialis prices[/url] tadalafil da internet.
best generic viagra websites
دوشنبه 18 شهریور 1398 05:19 ق.ظ
mostly name [url=http://www.viagrapid.com/]buy generic viagra[/url] true
nerve
seriously juice viagra for men hardly reality
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30