تبلیغات
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر - مطالب جهان
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر

حاج منصور رحمانی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:سه شنبه 22 اردیبهشت 1394-06:44 ب.ظ

  منصور رحمانی فرزند حاج احمد و نواده ی محمدعلی در سال 1321خورشیدی در شهر تاکستان محله قدیمی آسیا را (راه آسیاب،یعنی راهی که انتهای آن به آسیاب های آبی می رسید) که در ناحیه ی  جنوب باختری تاکستان،غرب تپه ی باستانی خله کو، و شمال غربی بنای کهن پیر قرار دارد ، در یک خانواده ی ساده دل و کشاورز به دنیا آمد.
به سرعت دوران کودکی ،نوجوانی و جوانی را سپری کردو پس از تحمل سختی های روزگار و چشیدن تلخی ها و شیرینی های زندگی به درجه ای از تجربه و پختگی رسید.در سن 25 سالگی همزمان با تاسیس جمعیت  شیر و خورشید تاکستان ( درمانگاه و اورژانس شیروخورشید و.....) در تاریخ 1346 خورشیدی به ریاست نوراله طاهرخانی به استخدام رسمی این سازمان درامد.
شادروان احمد رحمانی نخستین شهردار تاکستان ،دومین ریاست شیروخورشیدبودکه باهمکاری شادروان اسماعیل صمدی رییس هیات مدیره و دومین شهردار خوشنام تاکستان که خوش قلبی ، مردم داری و نیکی هایش نه تنها در ذهن و اندیشه نسل های پیشین و امروز جای دارد، بلکه در دل تاریخ این مرزوبوم ماندنی شده است و  نیز همکاری آقای قاسم طاهری به عنوان رییس کارگزینی ،به اداره این سازمان می پرداخت.
منصور رحمانی درسال46 استخدام شد و پس از طی یک دوره 6ماهه ی فوریت های پزشکی و اورژانس به عنوان تکنسین اورژانس مشغول به کار شدو با دریافت گواهینامه پایه یکم رانندگی به سمت راننده ی ویژه ی اورژانس شیرو خورشید منصوب شد.
ارآن پس آنچنان که خود او برای نویسنده روایت میکند،از سر دلسوزی و عاشقانه به کارش پرداخت.هر ساعت ،  هرزمان وهرجا به او بی سیم می زدند یا پیام می رسید ، آسیمه سر به محل می شتافت تا بیماری را از درد بیماری  ،  شکستگی، زخم و جراحت یا خدای ناکرده از خطر مرگ برهاند. زیراکه باید بدون معطلی و گذشت کمترین زمان ممکن بیمار را به اورژانس تاکستان ،قزوین و یا تهران برساند.
عشق به کار و میهن دوستی و خدمت به ایرانیان باعث شده بود که او هنگام خطر ، سر از پا نشناسد و فورا به کمک بشتابد.هرگز برای حاج منصور رحمانی مهم نبود که بیمارکیست و یا کجاست ؟ مهم این بود که بیماری دچار حادثه شده است و نیاز به کمک دارد.پس باید به یاری او شتافت و او را به نزدیکترین مرکز امدادی شیروخوشید یا بیمارستان رسانید.تهران ،تبریز ،همدان و یا هرجا که لازم باشد.

بسیاری از اهالی شهر و روستا در شهرستان تاکستان پیشین که قلمرو و وسعتی بسیار بیشتر از امروز داشته است، مدیون محبت های اویند. خیلی از خانواده ها خاطره هایی در ذهن دارند ، که تلخ و شیرین است، اما شنیدنی !
 نویسنده کسی است که سراسر دم های زندگیش  را پس از خدای مهربان ،مدیون اوست . زیرا که اگر تلاش ها ، عشق به وطن و خدمت گزاری او به هم میهنان نبود، تنها یک حکم گارکزینی و حکم ماموریت سرد ،بی روح و بی جان کاری از پیش نمی برد !
 من امروز در جهان هستی نبودم و به مهارت نویسندگی و کرسی استادی نمی رسیدم !
حاج منصور همچنین در سال 1361 خورشیدی طی حکمی به ماموریت و انجام وظیفه به جبهه های جنگ در ناحیه ی پاوه و جوانرود اعزام شد. او به مدت 6 ماه تمام به خدمت رسانی در جبهه های جنگ پرداخت و پس از پایان ماموریت به محل خدمتش در تاکستان بازگشت و همچنان به کار پرداخت.
عشق به کار،کمک رسانی به بیماران،تلاش در جهت نجات بیمار به هر نحو ممکن و رسانیدن او به مراکز درمانی.
خاطره ی نیکی های او در هر دل دردمندی زنده و جاوید است و هرگز از یادها نمی رود. مردی که 34 سال به مردمان این سرزمین خدمت کرد و در نهایت به سال 1380خورشیدی به افتخاور باز نشستگی نایل شد.

در تاریخ  1394/2/21 به دیداراین نیکمرد مهربان شتافتم. پیرمردی مصمم و با اراده با چهره ای غم آلود، همدیگر را به گرمی در آغوش گرفتیم و پس از خوش و بشی چند به گفتگو نشستیم. با دقت و وسواس هر چه تمام تر به سخن هایش گوش می دهم . مرا با نام می خواند!
 حرف هایش شنیدنی و شیرین است از غم نهفته در گلویش و نیزنوار مشکی بر  عکسی که نا گاه در جلوی دیدگانم  قرا گرفت ، دانستم که همسفر زندگیش را از دست داده است. 2سال است که روح همسفرش  به آسمان ها پروازنموده است .اکنون در کنارفرزند ، عروس و نوه اش یلدا کوچو لو زندکی میکند.
 از اعماق وجودم سلامتی و شادابی و خرمی او و خانواداش را از ایزد پاک خواهانم.



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

پرچم ایران

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:سه شنبه 22 اردیبهشت 1394-04:25 ب.ظ

پرچم ایران، به رنگ‌های سبز، سفید، و قرمز

درمیان این سه رنگ بسته به نوع حکومت‌هایی که بر ایران فرمان‌روایی کرده‌اند، گاهی  نشان شیر و خورشید  که قدمت بیشتری دارد و گاه بدون نشان قرار گرفته‌است.


 
- رنگ سبز نشانه ی سرسبزی، آرامش، شادابی و دوستی است.

-  رنگ سفید  نشانه ی پاکی ،بهداشت ، سلامتی ،تندرستی و دوستی  است .

برگرفته از باورهای ایرانیان باستان و آیین زرتشتی. همین باور ایرانی به فرهنگ های جهان راه یافت و نشانه ی پاکی و بهداشت در بیمارستان، درمانگاه و ... شد.

- رنگ قرمز  نشانه ی قدرت و مبارزه تا پای جان برای دفاع از میهن است.

تاجایی که هر ایرانی خون خویش را فدا میکند و از جان خویش میگذرد تا سرزمینش را از یورش اهریمنان در امان نگه دارد.
این سه رنگ از دیر باز  در نماد های ایرانی چون نگاره های کاخ های شوش بکار رفته است.

پرچم ایران پس از یورش تازیان :


پس از یورش تازیان ، ایرانیان تا 200 سال هیچ پرچمی نداشتند و تنها دو نفر از قهرمانان ملی ایران زمین،  ابومسلم خراسانی  سرداربزرگ ایرانی و بابک خرمدین جوانمرد مبارز و وطن پرست ایرانی، دارای پرچم بودند.

ابومسلم پرچمی یک سره سیاه رنگ داشت . به همین روی پیروان او را سیاه جامگان می گفتند. بابک پرچمی سرخ‌ رنگ داشت، پیروان او را سرخ جامگان می‌خواندند.

روحانیون دین اسلام تصویرپردازی و نگارگری را حرام می‌دانستند ، بنابراین تا سال‌های مدید هیچ نقش و نگاری از جانداران بر روی درفش‌ها دیده نمی‌شد.

غزنویان :

 در سال 255 خورشیدی برابر با 976 میلادی ، غزنویان، با شکست دادن سامانیان، زمام امور را در دست گرفتند.

سلطان محمود غزنوی برای نخستین بار دستور داد نقش یک ماه را بر روی پرچم خود که رنگ زمینه آن یک‌سره سیاه بود، زردوزی کنند.

سپس در سال 410 خورشیدی برابر با 1031 میلادی سلطان مسعود غزنوی به انگیزه دلبستگی به شکار شیر ، دستور داد نقش و نگار یک شیر جایگزین ماه شود و از آن پس هیچگاه تصویر شیر از روی پرچم ملی ایران برداشته نشد، تا  اینکه انقلاب اسلامی در سال  1357 برابر با 1979 میلادی روی داد .

 برخی گفته اند : در زمان خوارزمشاهیان و سلجوقیان سکه‌هایی زده شد که بر روی آن نقش خورشید بر پشت آمده بود؛ رسمی که به سرعت در مورد پرچم ها نیز رعایت شد.

این نظریه نزدیک به حقیقت نیست .زیرا آنچان که در باره ی درفش کاویانی شرح دادم ، ایرانیان باستان نقش خورشید را در مرکز درفش کاویانی و بالای نشان چهار آخشیج بکار می بردند.


در مورد علت استفاده از خورشید، دو دیدگاه وجود دارد:


1- نظریه دیگر بر تأثیر آیین مهرپرستی و میتراییسم در ایران دلالت میکند . و  به دلیل تقدس خورشید در این آیین، ایرانیان کهن ترجیح دادند خورشید بر روی سکه‌ها و پرچم بر پشت شیر قرار گیرد.

 


2-  شیر گذشته از نماد دلاوری و قدرت، نشانه ماه مرداد (اسد) هم بوده و خورشید در ماه مرداد در اوج بلندی و گرمای خود است، به این ترتیب همبستگی میان خانه شیر (برج اسد) با میانه تابستان نشان داده می‌شود.




دوره ی صفویه :

در میان شاهان سلسله صفویان که حدود 230 سال بر ایران حاکم بودند، تنها شاه اسماعیل اول و شاه تهماسب اول بر روی پرچم خود نقش شیر و خورشید نداشتند.

پرچم شاه اسماعیل یک‌ سره سبز رنگ بود و بر بالای آن تصویر ماه قرار داشت.

شاه تهماسب نیز چون خود زاده ماه فروردین (برج حمل) بود، دستور داد به جای شیر و خورشید تصویر گوسفند (نماد برج حمل) را هم بر روی پرچمها و هم بر سکه‌ها ترسیم کنند.

پرچم ایران در بقیه دوران حاکمیت صفویان سبز رنگ بود و شیر و خورشید را بر روی آن زردوزی می‌کردند.

 موقعیت و طرز قرار گرفتن شیر در همه این پرچمها یکسان نبوده، شیر، گاه نشسته بوده، گاه نیمرخ و گاه رو به سوی بیننده. در بعضی موارد هم خورشید از شیر جدا بوده و گاه چسبیده به آن.

به استناد سیاحت نامه ژان شاردن جهانگرد فرانسوی استفاده از بیرق‌های نوک تیز و باریک که بر روی آن آیه‌ای از قرآن و تصویر شمشیر دو سر حضرت علی (ع) یا شیر خورشید بوده، در دوران صفویان رسم بوده‌است.

به نظر می‌آید که پرچم ایران تا زمان قاجارها، مانند پرچم اعراب، سه گوشه بوده نه چهارگوش.

           
افشاریان :                  

نادر که مردی خودساخته بود، توانست با کوششی عظیم ایران را از حکومت ملوک الطوایفی رها ساخته، بار دیگر یکپارچه و متحد کند.

سپاه او از سوی جنوب تا دهلی، از شمال تا خوارزم و سمرقند و بخارا، و از غرب تا موصل و کرکوک و بغداد و از شرق تا مرز چین پیش روی کرد.

در همین دوره بود که تغییراتی در خور در پرچم ملی و نظامی ایران به‌وجود آمد. درفش شاهی یا بیرق سلطنتی در دوران نادرشاه از ابریشم سرخ و زرد ساخته می‌شد و بر روی آن تصویر شیر و خورشید هم وجود داشت.

اما درفش ملی ایرانیان در این زمان سه رنگ سبز و سفید و سرخ با شیری در حالت نیمرخ و در حال راه رفتن داشته که خورشیدی نیمه بر آمده بر پشت آن بود و در درون دایره خورشید نوشته بود:  الملک الله

سپاهیان نادر در تصویری که از جنگ وی با محمد گورکانی، پادشاه هند، کشیده شده‌است، بیرقی سه گوش با رنگ سفید در دست دارند که در گوشه بالایی آن نواری سبزرنگ و در قسمت پایینی آن نواری سرخ دوخته شده‌است. شیری با دم برافراشته به صورت نیمرخ در حال راه رفتن است و درون دایره خورشید آن باز هم «الملک الله» آمده‌است.

بر این اساس می‌توان گفت پرچم سه رنگ عهد نادر مادر پرچم سه رنگ فعلی ایران است. زیرا در این زمان بود که برای نخستین بار این سه رنگ بر روی پرچم‌های نظامی و ملی آمد، هر چند هنوز پرچم ها سه گوشه بودند.

دوره ی قاجار :

در دوره ی آغا محمدخان قاجار، سر سلسله قاجاریان، چند تغییر اساسی در شکل و رنگ پرچم داده شد، یکی این که شکل آن برای نخستین بار از سه گوشه به چهارگوشه تغییر یافت و دوم این که آغامحمدخان به دلیل دشمنی که با نادر داشت، سه رنگ سبز و سفید و سرخ پرچم نادری را برداشت و تنها رنگ سرخ را روی پرچم گذارد.

دایره سفید رنگ بزرگی در میان این پرچم بود که در آن تصویر شیر و خورشید به رسم معمول وجود داشت، با این تفاوت بارز که برای نخستین بار شمشیری در دست شیر قرار داده شده بود.

در عهد فتحعلی شاه قاجار، ایران دارای پرچمی دوگانه شد. یکی پرچمی یکسره سرخ با شیری نشسته و خورشید بر پشت که پرتوهای آن سراسر آن را پوشانده بود. نکته شگفتی آور این که شیر پرچم زمان صلح شمشیر بدست داشت در حالی که در پرچم عهد جنگ چنین نبود. در زمان فتحعلی شاه بود که استفاده از پرچم سفید رنگ برای مقاصد دیپلماتیک و سیاسی مرسوم شد.

در تصویری که یک نقاش روس از ورود سفیر ایران «ابوالحسن خان شیرازی» به دربار تزار روس کشیده، پرچمی سفید رنگ منقوش به شیر و خورشید و شمشیر، پیشاپیش سفیر در حرکت است.

سالها بعد، امیرکبیر از این ویژگی پرچم‌های سه گانه دوره فتحعلی شاه استفاده کرد و طرح پرچم امروزی را ریخت.

برای نخستین بار در زمان محمدشاه قاجار (جانشین فتحعلی شاه) تاجی بر بالای خورشید قرار داده شد. در این دوره هم دو درفش یا پرچم به کار می‌رفته‌است که بر روی یکی شمشیر دو سر حضرت علی (ع) و بر دیگری شیر و خورشید قرار داشت . پرچم اول درفش شاهی و دومی درفش ملی و نظامی بود.

 

میرزا تقی خان امیرکبیر، بزرگمرد تاریخ ایران، دلبستگی ویژه‌ای به نادرشاه داشت و به همین سبب بود که پیوسته به ناصرالدین شاه توصیه می‌کرد شرح زندگی نادر را بخواند.

امیرکبیر همان رنگ‌های پرچم نادر را پذیرفت، اما دستور داد شکل پرچم مستطیل باشد   و سراسر زمینه پرچم سفید، با یک نوار سبز به عرض تقریبی 10 سانتی متر در گوشه بالایی و نواری سرخ رنگ به همان اندازه در قسمت پایین پرچم دوخته شود و نشان شیر و خورشید و شمشیر در میانه پرچم قرار گیرد.بدون آنکه تاجی بر بالای خورشید گذاشته شود.


 با پیروزی جنبش مشروطه خواهی در ایران و گردن نهادن مظفرالدین شاه به تشکیل مجلس، نمایندگان مردم در مجلس‌های اول و دوم به کار تدوین قانون اساسی و متمم آن می‌پردازند.

در اصل پنجم متمم قانون اساسی آمده بود: «الوان رسمی بیرق ایران، سبز و سفید و سرخ و علامت شیر و خورشید است»،

  مشخص است که نمایندگان در تصویب این اصل شتابزده بوده‌اند. زیرا اشاره‌ای به ترتیب قرار گرفتن رنگها، افقی یا عمودی بودن آنها، و این که شیر و خورشید بر کدام یک از رنگها قرار گیرد، به میان نیامده بود.درباره وجود یا نبود شمشیر یا جهت روی شیر نیز ذکری نشده بود.

به نظر می‌رسد بخشی از عجله نمایندگان به دلیل وجود شماری روحانی در مجلس بوده که استفاده از تصویر را حرام می‌دانستند.

نمایندگان نواندیش در توجیه رنگهای به کار رفته در پرچم به استدلالات دینی متوسل شدند:

- رنگ سبز، رنگ دلخواه پیامبر اسلام (ع) و رنگ دین است، بنابراین پیشنهاد می‌شود رنگ سبز در بالای پرچم ملی ایران قرار گیرد.

- رنگ سفید رنگ مورد علاقه زرتشتیان است، اقلیت دینی که هزاران سال در ایران به صلح و صفا زندگی کرده‌اند. رنگ سفید نماد صلح، آشتی و پاکدامنی است و لازم است در زیر رنگ سبز قرار گیرد.

- در باره ی  رنگ سرخ نیز با اشاره به ارزش خون شهید در اسلام، به ویژه امام حسین (ع) و جان باختگان انقلاب مشروطیت، به ضرورت پاسداشت خون شهیدان اشاره شد.

وقتی نمایندگان روحانی با این استدلالات مجاب شده بودند و زمینه مساعد شده بود، نواندیشان حاضر در مجلس سخن را به موضوع نشان شیر و خورشید کشاندند و گفتند که انقلاب مشروطیت در مرداد  ماه سال 1285خورشیدی برابربا 1906 میلادی به پیروزی رسید یعنی در برج اسد (شیر).

از سوی دیگر چون اکثر ایرانیان مسلمان شیعه و پیرو علی هستند و اسدالله از القاب حضرت علی (ع) است، بنابراین شیر هم نشانه مرداد است و هم نشانه امام اول شیعیان. در مورد خورشید نیز چون انقلاب مشروطه در میانه ماه مرداد به پیروزی رسید و خورشید در این ایام در اوج نیرومندی و گرمای خود است، پیشنهاد شد خورشید را نیز بر پشت شیر سوار کنند که این شیر و خورشید هم نشانه علی (ع) باشد هم نشانه ماه مرداد و هم نشانه چهاردهم مرداد، یعنی روز پیروزی مشروطه خواهان.

بدین ترتیب برای اولین بار پرچم ملی ایران به طور رسمی در قانون اساسی به عنوان نماد استقلال و حاکمیت ملی مطرح شد.

در سال 1336 خورشیدی منوچهر اقبال، نخست وزیر وقت، به پیشنهاد هیاتی از نمایندگان وزارت خارجه، آموزش و پرورش و جنگ ، طی بخش‌نامه‌ای ابعاد و جزئیات دیگر پرچم را مشخص کرد. بخش‌نامه دیگری در سال 1337 در مورد تناسب طول و عرض پرچم صادر و طی آن مقرر شد طول پرچم اندکی بیش از یک برابر و نیم عرضش باشد.

 پرچم پس از انقلاب 1357 :

  پس از انقلاب 1357  نشانی که بیان‌گر  الله  و  شعار  لا اله الا الله  است به رنگ قرمز  و روی رنگ سفید پرچم قرار گرفته‌است، همچنین 22بار  الله‌اکبر  به رنگ سفید و به نشانه پیروزی انقلاب در روز 22 بهمن، در حاشیه پایین رنگ سبز و حاشیه بالای رنگ قرمز قرار گرفته‌است.

در اصل هجدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی مصوب سال 1358 خورشیدی برابر با 1979 میلادی ، آمده‌است که پرچم جمهوری اسلامی از سه رنگ سبز، سفید و سرخ تشکیل می‌شود و نشانه ی جمهوری اسلامی (تشکیل شده با حروف الله اکبر) در وسط آن قرار دارد.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

کاهشماری ایرانی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:شنبه 19 اردیبهشت 1394-09:24 ب.ظ

نام کنونی ماه های سال- ریشه اوستایی و مفهوم آن


نتیجه تصویری برای گاهشماری ایرانی



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

سرود ملی ایران

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:شنبه 12 اردیبهشت 1394-11:55 ق.ظ


سرود ملّی ایران، سرود رسمی دولت ایران و یکی از نمادهای ملّی ایران است که در مراسم رسمی، یادبودهای ملّی، مسابقات ورزشی و دیگر مناسبت‌های ملّی اجرا یا پخش می‌شود. سرود ملّی ایران دارای دو بخش شعر و موسیقی است.


ناصرالدین شاه در سال ۱۸۷۳ میلادی برابر ۱۲۵۲ خورشیدی و ۱۲۹۰قمری دستور ساخت مارشی را به آلفرد لومر استاد فرانسوی موسیقی دارالفنون می‌دهد که در دیدارهای رسمی شاه در کنار سرودهای ملی دیگر کشورها نواخته شود.

این مارش بی‌کلام، سلام شاه  نامیده شد و در مراسم‌ رسمی  ایران به کار رفت و به همین دلیل اروپاییان از آن به عنوان سرود ملی ایران یاد کرده اند.

همچنین  یوهان اشتراوس  در سال ۱۸۶۴ میلادی یعنی ۴ سال پیش از آمدن آلفرد لومر به ایران، مارشی به نام  مارش ایرانی  ساخت که سال‌ها بعد در هنگام استقبال از ناصرالدین شاه در وین به جای سرود ملی ایران نواخته شد.

 آقای عباس امانت در کتاب قبله ی  عالم آورده است: آهنگ موسیقی نظامی که به مناسبت دیدار  ناصر الدین شاه از وین در سال ۱۸۷۳ میلادی به آهنگ‌سازی به شهرت  یوهان اشتراوس  سفارش داده شد،  مظهر تلاشی بود تا به گونه‌ای توشه ی نغمه‌سرایی  متمدن برای شاهنشاهی ایران تعبیه شود.

با این حال در برخی منابع زمان نواخته شدن این مارش در وین را مربوط به سفر دوم ۱۸۷۸ م. برابر ۱۲۵۷ خ.  ۱۲۹۵ ق. و نیز برخی نیز مربوط به سفر سوم ناصرالدین شاه ۱۸۸۹ م. برابر ۱۲۶۸ خ. ۱۳۰۶ ق. می‌دانند.

این آهنگ، شعری به  زبان فرانسوی داشته است که سروده ی  میرزا رضا خان دانش معروف به پرنس ارفع می‌باشد. یوهان دِکِر-شِنک  نوازنده ی  اتریشی مقیم سن‌پترزبورگ سرود و آهنگ آن را تنظیم کرده است.

ترانه ی تاجگذاری احمد شاه قاجار  مورد توجه او قرار گرفت و مقرر شد آهنگ آن به عنوان مارش ملی ایران شناخته شود.

این مارش با نام  سلامتی دولت علیه ی ایران ساخته ی  غلامرضاخان امیر پنجه طلا سالار معزز رئیس کل موزیک بود. برای این مارش شعری نیز سروده شد.  نت این سرود، نخستین بار تحت نام مارش ملی ایران در روز نخست رجب ۱۳۲۷ ق. برابر با ۹ ژوئیهٔ ۱۹۰۹ م. و ۲۸ تیر ۱۲۸۸خ. یعنی چند روز پس از اشغال تهران به‌دست مشروطه‌خواهان و شکست محمدعلی شاه قاجار در چاپخانه ی  فاروس تهران به چاپ رسیده است. این سرود توسط  سالار معزز برای کلیه ی  سازهای نظامی تنظیم شد و برای دولت‌هایی که انقلاب مشروطه ی  ایران را پذیرا شدند، ارسال گردید.

نت پیانوی سرود ملی در سال ۱۳۰۱خ/۱۳۴۱ق/۱۹۲۲م، در ژنو با عنوان سلامتی دولت عِلّیهٔ ایران چاپ شد.

به‌دلیل نبود رادیو و تلویزیون در آن زمان، این سرودها چندان شناخته نگردیدند.

ماجرای نقل شده از دکتر جلال گنجی درباره ی  دانشجویان ایرانی مقیم آلمان در زمان احمد شاه قاجار و ناآگاهی آنان از سرود ملی کشورشان و اجرای ترانه ی  عمو سبزی فروش  به جای سرود ملی ایران در برابر امپراتور آلمان نیز نشان از همین امر دارد.


مجموعه ی  سه‌گانه ی   سرود شاهنشاهی  ،   سرود پرچم   و   سرود ملی ایران در دوره ی رضاشاه پهلوی  و  پیش از سفر او به ترکیه تهیه گردید.

این سه سرود دارای وزن و آهنگ یکسانی هستند. شاعر  سرود شاهنشاهی  و  سرود ملی محمدهاشم افسر (شیخ الرییس افسر )  و شاعر  سرود پرچم پارسا تویسرکانی  می‌باشد. آهنگساز این مجموعه     داود نجمی مقدم است. لحن دو بیت نخست این سرود کاملاً در درآمد دستگاه ماهور است، بیت سوم در گوشهٔ فِیْلی است و مصراع آخر فرود به درآمد ماهور می‌باشد.





سرود شاهنشاهی :

شاهنشه ما زنده بادا

پاید کشور به فَرَّش جاودان

کز پهلوی شد ملک ایران

صد ره بهتر ز عهد باستان

از دشمنان بودی پریشان

در سایه‌اش آسوده ایران

ایرانیان پیوسته شادان

همواره یزدان بوَد او را نگهبان

سرود پرچم :

ای پرچم خورشید ایران

پرتو افکن به روی این جهان

یاد آور از آن روزگاری

کآسود از برق تیغت هر کران

در سایه‌ات جان می‌فشانیم

از دشمنان جان می‌ستانیم

ما وارث ملک کیانیم

همیشه خواهیم وطن را از دل و جان

سرود ملی :

بودیم و هستیم پیرو حق

جز حق هرگز نخواهیم از جهان

با شه‌پرستی مملکت را

داریم از دست دشمن در امان

ما پیرو کردار نیکیم

روشندل از پندار نیکیم

رخشنده از گفتار نیکیم

شد زین فضایل بلندآوازه ایران




پس از انقلاب 57 و تشکیل حکومت جمهوری اسلامی ، ابتدا سرود پاینده بادا ایران و سپس در شب سوم خردادماه ۱۳۷۱ سرود مهر خاوران به عنوان سرود ملّی به کار رفته‌اند.


شعر سرود مهر خاوران :

سَر زَد از اُفُق
مِهرِ خاوران
فروغِ دیدهٔ حق باوران
بهمن! فَرِّ ایمانِ ماست
پیامت ای امام!
«استقلال، آزادی»
نقشِ جانِ ماست
شهیدان پیچیده در گوش زمانْ، فریادتان
پاینده، مانی و جاودان
جمهوری اسلامی ایران


سرود پاینده بادا ایران :


شعر این سرود از  ابوالقاسم حالت   و موسیقی آن توسط محمد بیگلری پور ساخته شد.  برخی معتقدند که آهنگ ساخته شده برای آن به سرود شاهنشاهی شباهت داشت. 

شُد جمهوری اسلامی به پا
که هم دین دهد هم دنیا به ما
از انقلاب ایران دِگر
کاخ ستم گشته زیر و زِبَر
تصویر آیندهٔ ما،
نقش مراد ماست
نیروی پایندهٔ ما،
ایمان و اتحاد ماست
یاریگر ما دست خداست
ما را در این نبرد او رهنماست
         در سایهٔ قرآن جاودان         
     پاینده بادا ایران     
....

آزادی چو گل‌ها در خاک ما
شکفته شد از خون پاک ما
ایران فرستد با این سرود
رزمندگان وطن را درود
آیین جمهوری ما
پشت و پناه ماست
سود سلحشوری ما
آزادی و رفاه ماست
شام سیاه سختی گذشت
خورشید بخت ما تابنده گشت
         در سایهٔ قرآن جاودان         
     پاینده بادا ایران 

دوره قاجار -سلامتی دولت علیهٔ ایران


شعر و نت این سرود در نشریه ی  عصر جدید  در تاریخ شنبه ۲۱ ذی قعدهٔ ۱۳۳۳ ق. برابر با 9 مهر 1294 خ. منتشر گردید.

قسمت اول:

تا خدایْ این کشورِ ایران نمود

بس درِ عزت به رویش برگشود

خسروانش را کُلَه خورشید بود

رایتش را فرق بر خورشید بود

تا که خود چترِ عدالت گسترد

خود چترِ عدالت گسترد

مُلکِ ایران را نشانِ خیر و خوبی بُد لِوا

این لِوا فرخنده بادا باز با دورِ بقا

راست اندرین جهان

افتخارِ ما، شرحِ مامَضیٰ

شرحِ مامَضیٰ تا کی‌ام راست

باز کوششی جوششی یاران

قسمت دوم:

چون به فرخ‌رسمِ دورانِ کیان

مُلکِ ملت را یکی یابی روان

بی‌تأمل باز باید داد جان

تا به‌جز نیکی نبیند زین نشان

هر که در تقدیرِ ایران بنگرد

در تقدیرِ ایران بنگرد

بود در مُلکِ کیان آیتِ قدرت عیان

باد با تاجِ کیانی رایتِ عزت به پا

هان ای برادران

موطنِ عزیز بهترین سراست

حفظِ خاکِ آن آبرویِ ماست

باز غیرتی همتی مردان



در سال ۱۳۸۳ خورشیدی  بیژن ترقی  بر روی اجرای جدید این قطعه که توسط سیاوش بیضایی  تنظیم شده بود،  شعری سرود و این کار برای اولین بار توسط  ارکستر ملل به رهبری پیمان سلطانی در تالار وحدت  اجرا شد که خواننده ی  آن  سالار عقیلی  بود.

نام جاوید وطن
صبح امید وطن
جلوه کن در آسمان
همچو مهر جاودان
وطن ای هستی من
شور و سرمستی من
جلوه کن در آسمان
همچو مهر جاودان
بشنو سوز سخنم
که هم‌آواز تو منم
همهٔ جان و تنم
وطنم وطنم وطنم وطنم
همه با یک نام و نشان
به تفاوت هر رنگ و زبان
همه شاد و خوش و نغمه‌زنان
ز صلابت ایران جوان

سرود ای ایران :


سرود زیبا ، دلپسند ، پر محتوا و جذاب  ای ایران  سرود ملی  ایران است. این سرود ، شعر ی سرشار از میهن پرستی و غرور ملی و آهنگی بسیار زیبا ودلنشین  دارد که بر تمامی وجود آدمی تاثیری شگرف می گذارد .سراپا شور ، احساس ،خردورزی و میهن دوستی است . سرود  ای ایران ،یک سرود ملی و میهنی به معنای واقعی کلمه است . یعنی سرود ملی !

زیرا اختصاص به هیچ حکومت یا حزب و گروه یا فرقه و مذهب ندارد. به بیان دیگر ، سرود ای ایران هرگز سرود هیچ یک  از دولت‌ها و حکومت ها نبوده‌است. بنابراین می‌توان آن را سرودی میهنی صرف نظر از نوع حکومت در ایران دانست؛ زیرا که به  همه ی قوم ها و نژاد ها  یعنی همه ی مردم ایران تعلق دارد.

 در دوره ی پهلوی گاهی از این سرود در برخی از مراسم  استفاده می شد. در نخستین سال‌های پس از انقلاب ۵۷  نیز تا پیش از گردآوری سرود پاینده بادا ایران، به‌عنوان سرود ملی استفاده می‌شده‌ است .

در سال‌های اخیر استفاده از این سرود  ای ایران بجای سرود جمهوری اسلامی، واکنش منفی برخی از دولتمردان را برانگیخته است ! همچنین در برخی میادین ورزشی نیز از این سرود بجای سرود جمهوری اسلامی  استفاده شده‌ است.

متن سرود ای ایران :

ای ایران ای مرز پرگُهر
ای خاکت سرچشمهٔ هنر
دور از تو اندیشهٔ بَدان
پاینده مانی تو جاودان
ای دشمن ار تو سنگ خاره‌ای من آهنم
جان من فدای خاک پاک میهنم
مهر تو چون، شد پیشه‌ام
دور از تو نیست اندیشه‌ام
در راه تو، کِی ارزشی دارد این جان ما
پاینده باد خاک ایران ما
سنگ کوهت درّ و گوهر است
خاک دشتت بهتر از زر است
مهرت از دل کِی برون کنم
بَرگو بی مهرِ تو چون کنم
تا گردش جهان و دور آسمان به‌پاست
نورِ ایزدی همیشه رهنمای ماست
مهر تو چون، شد پیشه‌ام
دور از تو نیست اندیشه‌ام
در راه تو، کِی ارزشی دارد این جان ما
پاینده باد خاک ایران ما
ایران ای خرّم بهشت من
روشن از تو سرنوشت من
گر آتش بارد به پیکرم
جز مهرت در دل نپرورم
از آب و خاک و مهرِ تو سرشته شد گِلم
مهر اگر برون رود تهی شود دلم
مهر تو چون، شد پیشه‌ام
دور از تو نیست اندیشه‌ام
در راه تو کِی ارزشی دارد این جان ما
پاینده باد خاک ایران ما





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نبرد ایران و توران و آرش کمان گیر

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:دوشنبه 7 اردیبهشت 1394-09:34 ب.ظ



روزگاری به سختی گذشت. چاره ای جز بردباری نبود. سپاه توران نیز از درنگ بسیار و کمیابی توشه به ستوه آمد. افراسیاب به ناچار دل برآشتی نهاد و راه سازش پیش گرفت.
سرانجام بر آن نهادند که پهلوانی ایرانی ، تیری به سوی خاور رها کند؛ هر جا که تیر فرود آید، آن جا مرز ایران و توران شناخته شود. از آن پس، چشم امید ایرانیان به این تیر دوخته شد. همه می اندیشیدند هر چه تیر دورتر رود، خاک ایران پهناورتر می گردد.
آرش که پهلوانی پیر بود و در همه ی سپاه ایران به تیراندازی نامور، برای انداختن چنین تیری گام پیش نهاد؛ پس برهنه گشت، تن نیرومند خود را به سپاهیان نمود و گفت:
به تن من بنگرید؛ بیماری ای در آن نیست؛ از همه ی عیب ها پاک است اما می دانم که چون تیر را از کمان رها کنم، همه ی نیرویم با این تیر از تنم بیرون خواهد رفت و جانم فدای ایران خواهد شد.
آن گاه آرش تیر و کمان را برداشت و بر کوه البرز برآمد و به نیروی ایمان، تیر را از کمان رها کرد و خود بی جان بر زمین افتاد.
تیر از بامداد تا نیمروز روز دیگر در پرواز بود و از کوه و دره و دشت می گذشت؛ تا در کنار رود جیحون بر ساقه ی درخت گردویی نشست. آن جا را از آن پس مرز ایران و توران قرار دادند.
متن کهن :
- و  او ( آرش ستوربان ) در اندیشه ای دراز بود. پیشانی پرچین، به سراپرده ی دور چشم دوخته. آنک بر طبل ها می کوبند و در کرناها غریو می دمند. بر خاک ریز بلند آتشی می افروزند بزرگ، و شهبازی را پرواز می دهند. اینک مردان، مردان ایران به فریاد ، با بلندترین فریاد می گویند: ای آرش پیش برو؛ به سوی تورانیان ، که گروهشان به گروه دیوان می ماند،  و به ایشان بگوی که تو تیرخواهی انداخت،تا هر کجا که تیر تو برود، تا همان جا از آن ایران است. تا هر کجا تیر تو برود ای آرش. و او ( آرش )پیش رفت، و به سوی تورانیان رفت که گروهشان به گروه دیوان می مانست.
البرز ، آن بلند پنهان شده در ابرها، ابرها را به کناری زد. در پای خود ،  او ( آرش) را دید:
او کیست که به سوی من می آید و کمانی بلند و تیری با پر سیمرغ دارد؟
نگاه او به پریشانی و گام هایش بی واهمه از هر چیز؟ البرز چنین می گفت و آرش چنین می رفت.
او (آرش ) کمانش را به ابرها تکیه داد : مادرم زمین، این تیرهای آرش است ، او که  مردی رمه دار بود و مهر به  او دلی آتشین داده بود .
 او تا بود هرگز کمان نداشت و تیری رها نکرد. نه موری آزرد، نه دامی آراست.
زمین بالا رفت و آسمان فرود آمد و آرش پای بر زمین، سر بر آسمان، تیر بر کمان نهاد.
 او (
آرش آدمی ) پا به زمین استوار کرد و مهر ، که بر گردونه ی خورشید می گذشت ، از گاه خود بسی بالا رفت تا زیر پای آرش رسید.
آرش کمان راست تر گرفت، با چهل اندام . او زه کشید و ابرها به جنبش درآمدند. او
( آرش آدمی ) زه را با نیروی تمام کشید و خروش بادها برخاست.
و او ، آرش فرزند زمین، زه را با نیروی دل کشید و آذرخش تند پدید آمد.
کمان آرش خم شد و باز خم تر شد و در دریا خیزابه ها بلند.
کمان آرش خمیدتر شد و باز خم تر شد و زمین را لرزش سخت و نعره از دل البرز برخاسته بود و خورشید تندرو از رفتار باز ایستاده و هفت آسمان زبر زیر شده و گردون به سرخی سرخ ترین شراب گشته. ابرها شکافته، رودها از راه خود بازگشته. وین آذرخشی چند، آذرخشی چند .
البرز می گوید: من چگونه توانستم او را بر دوش خود نگه دارم و زبان او شعله های آتش بود وخروش از کیهانیان برخاست؛
چه بر بلندترین بلندی ها آرش دگر نبود و تیر او بر دورترین دوری ها می رفت و ابرها را خروشی چند. غریوی چند و خورشید پنهان، و آسمان ناپدید و مردان نعره هاشان سهم:
 آرش بازخواهد گشت، آرش باز خواهد گشت. و آن تیر که به بلند نیزه ای بود، نیزه ای که خود بسیار بلند باشد ، و
از آن آرش بود، هم چنان می رفت و بادها می رفتند تا مگرش بازیابند.
 از سه کوه بلند گذشت که سر به دامان دریا داشتند. از هفت دشت پهناور که رمه در آن ها فراوان بود. از چند و اند رود و پنج دریا، که کرانه هاشان پیدا نبود، و از هر دریا تا دیگری باز دریایی؛ و بر دریا خیزابه ها پدید و سه بار خورشید فرو رفت و باز بالا آمد و سه بار طوفان در گرفت، و باز آرام شد 
و سه روز مردان در پای البرز ،
آن بلند پایه ی هفت آسمان،بودند، تا آرش ،فرزند زمین،بازگردد، و او بازنگشت.
و تیر می رفت و باد از پی او چندان سوار دشمن و دوست که در پس آن می رفتند، در مرز پیشین از آن بازماندند. کنار بر درختی تک؛ سترگ و ستبر و سال دار و سایه دار.
روز از پی روز و شب از پس شب؛ و هر کس از آن می گفت؛ پدر با پسر، برادر با برادر.
خورشید به آسمان و زمین روشنی می بخشد و در سپیده دمان زیباست. ابرها باران به نرمی می بارند. دشت ها سبزند. گزندی نیست.
و من مردمی را می شناسم که هنوز می گویند:
آرش بازخواهد گشت.                                             



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

بابک سردار دلیر و میهن پرست ایرانی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:شنبه 26 اردیبهشت 1394-07:31 ب.ظ

بابَکِ خُرَّم‌دین، رهبر جنبش خرّمیان در نیمه نخست سده 3ق/ 9م بود.با وجود همه شهرت وی، آنچه به خانواده و تبار و عقاید و اهداف او مربوط می‌شود، در منابع تاریخی، بسیار اندک است و در مجموع نمی‌توان به نتیجه قانع کننده‌ای دست یافت !؟

درباره اصل و نسب بابک مفصل‌ترین روایت از سوی واقد بن عمرو تمیمی است.ابن ندیم و مقدسی از اثر او نقل می‌کنند :

پدر بابک روغن فروشی دوره گرد و اهل مداین بود. وی در روستای بلال‌آباد از میمد در آذربایجان، دلباخته زنی یک چشم شد . فسق آنها بر اهالی آشکار شد. بعدها ازدواج کردند و بابک به دنیا آمد. بابک فرزند ازدواجی غیر شرعی شمرده شده، و یکی از راهزنان ادعای پدری اورا کرده است !

روشن است که در این روایت قصد تحقیر و طعن بابک در میان بوده است.

در روایتی دیگر:

وی را فرزند مطهر بن فاطمه خوانده،‌ و این فاطمه را دختر ابو مسلم خراسانی دانسته‌اند.

بابک در آذربایجان به دنیا آمد و در آنجا فعالیت خود را آغاز کرد؛ حتی گفته‌اند زمانی که هنوز جوان بود، «اعجمی» را به خوبی تکلّم نمی‌کرد.

اگر این نکته درست باشد، می‌توان حدس زد که زبان مادری بابک ، آذری( آذری پهلوی یاپهلوی آذری، همان مادی (تاتی) است ،که زبان آذربایجان باستان بوده است.

در منابع موجود، روایتی که بتوان با توجه بدان سالزاد بابک را تعیین کرد، وجود ندارد.

به نظر می‌رسد خانواده بابک ظاهراً در زمره مسلمانان محسوب می‌شده‌اند، زیرا به نوشته مسعودی بابک حسن نام داشت و از برادر او به نام عبدالله هم در مآخذ، بسیار یاد شده است.                                

البته وی شاید مقارن آغاز جنبش، نام ایرانی بابک به معنای پدر را برگزید که در ایران پیش از اسلام هم سابقه داشت و از جمله، نام نیای ساسانیان بود.
بابک پس از مرگ پدرش تا 18 سالگی در شهرهای سراب و تبریز به کار تیمارداری چارپایان برای یکی دو تن از عربهای ازدی که در آن نواحی صاحب اموالی بودند می‌پرداخت !؟

این گفته ها نشان می‌دهد که منطقه بذّ و قعله آن ـ‌ اکنون مشهور به «جمهور» واقع در آذربایجان شرقی در شمال شهرستان اهر و جنوب غربی کلیبر ـ از دیرباز مرکز تجمع خرم‌دینان که یک فرقه مزدکی محسوب می‌شدند، بوده است.

از برخی تحرکات ایشان در دوره هارون‌الرشید و امین نیز در مآخذ یاد شده است در زمان کودکی و نوجوانی بابک، ریاست بر خرمیان در همین ناحیه، موضوع رقابت میان دو تن از بزرگان ایشان به نامهای جاویدان بن سهرک و ابو عمران بوده است.

جاویدان که مالدار نیز بود، یک بار بر سر راه خود در زمستانی سخت، ناچار در قریه بلال‌آباد میمد در منزل مادر بابک ـ که بسیار فقیر بود ـ فرود آمد. بابک به خدمتکاری جاویدان پرداخت و او کاردانی و فراست بابک را پسندید و از مادرش خواست تا در قبال دریافت دستمزد، او را برای سرپرستی اموال و زمینهایش استخدام کند و مادر بابک پذیرفت.

مدتها بعد میان ابو عمران و جاویدان جنگی درگرفت که ابو عمران در طی آن کشته شد، و جاویدان نیز زخمی برداشت که بر اثر آن درگذشت.

بنا بر همان روایت، همسر جاویدان که با بابک روابط عاشقانه داشت، با این ادّعا که روح جاویدان در بابک حلول کرده است، یاران جاویدان را گرد آورد و طی مراسمی او را به عنوان رهبر خرم‌دینان جانشین جاویدان کرد .

و از قول وی گفت:

هموست که خرمیان را به پیروزی می‌رساند. اما برخی از خرمیان گویا این موضوع را با نظر شک و تردید تلقّی کردند.
مورخان سال آغاز جنبش بابک را 200 یا 201ق نوشته‌اند.

به روایت مقدسی:

بابک کار خود را با خون‌ریزی و ایجاد رعب و وحشت در اهالی آن ناحیه آغاز کرد.

توجه به اوضاع دستگاه خلافت عباسی در این زمان، برای درک علل پیشرفت کار بابک مهم و اساسی است:

از حدود سال 195ق که امین و مأمون برای دست یافتن به خلافت با یکدیگر نزاعها و جنگهای خونین داشتند، تا 198ق که سرانجام امین به قتل رسید، دستگاه خلافت چنان آشفته و درگیر مسائل و دشواریهای بزرگ‌تر بود که فرصتی برای توجه کافی به بابک باقی نمی‌ماند.

اقدامات شخص داعیه‌داری چون حاتم بن هرثمة بن اعین نیز در مناسب جلوه دادن اوضاع برای بابک بی‌تأثیر نبوده است.

از سوی دیگر اقدامات مأمون، حتی در بغداد برای او دردسرهای بزرگی فراهم آورد، چندان که در 201ق او را از خلافت عزل، و با ابراهیم بن مهدی بیعت کردند.

بنابر این، پیشرفت‌های اولیه بابک در گسترش جنبش و پایداری آن، در درجه نخست مرهون وجود بحران در دستگاه رهبری خرمیان بود

و سپس آشفتگی و درگیریهای داخلی در ارکان خلافت عباسی.

همچنین جایگاه اصلی وی در قعله بذ که بر سر کوهی با راههای کوهستانی و صعب‌العبور واقع بود و زمستانهای سخت داشت، دسترسی لشکریان خلافت را به او دشوار و ناممکن می‌نمود،

چنانکه خلیفه معتصم نیز بعدها بر نکته اخیر تأکید کرد.

ا نخستین اقدام جدی برای سرکوبی جنبش بابک در دوره خلافت مأمون در حدود سال 204ق/ 819م صورت گرفت که یحیی بن معاذ به آن ناحیه لشکر کشید، گرچه کار چندانی از پیش نبرد.

پس از او در 205ق/ 820م عیسی بن محمد بن ابی خالد ،

و در 207ق طاهر بن ابراهیم    ،                                                                       

و در 209ق علی بن صدقه هر یک به عنوان والی آذربایجان و جبال مأمور سرکوب این جنبش شدند.

در حدود سال 212ق/ 827م مأمون، محمد بن حُمید طوسی را مأمور سرکوب جنبش بابک کرد، اما وی در جنگی که در ناحیه هشتاد سر در جنوب قلعه بذ، میان او و سپاهیان بابک در 214ق صورت گرفت، شکست خورد و کشته شد.
سپس مأمون عبدالله بن طاهر را در همان سال به جنگ بابک گسیل داشت و عبدالله در طی حدود 9 ماه که غالباً در دینور اقامت داشت، لشکریانی پی در پی برای سرکوب بابک می‌فرستاد.
به هر حال، مأمون که در اواخر دوره خلافت خود سرگرم پیکار با رومیان بود،‌ نتوانست از عهده کار بابک برآید، و در وصیت خود به معتصم بر سرکوب خرمیان تأکید کرد.

در این زمان کار بابک و هواداران او چنان بالا گرفته بود که در حدود سال 218ق/ 933م در ناحیه جبال از همدان و اصفهان و دیگر مناطق، کسان بسیاری حتی از والیان و مشاهیر دست کم در ظاهر با او همراه شده بودند؛‌ احتمالاً وی در خراسان نیز هوادارانی یافته بود و مقاومت طولانی او بر شمار هوادارانش می‌افزود.

معتصم از آغاز خلافت،‌ همت بر از میان برداشتن بابک گماشت و از بذل اموال هنگفت و فرستادن سپاهیان متعدد برای سرکوب او دریغ نورزید: اما این لشکرکشیها اگر چه موجب نابودی و شکست بسیاری از هوادارن بابک می‌شد، از حیث سرکوب کامل جنبش او کاری از پیش نمی‌برد.

سرانجام خلیفه بر آن شد تا یک سردار ایرانی به نام افشین را که قبلاً رشادتهایی نشان داده بود، برای سرکوب بابک گسیل کند.

افشین در جمادی الآخر 220 با سمت والیگری آذربایجان و ارمنستان، با لشکری گران و مجهز که گروهی داوطلب جهاد با کفار نیز با آن همراه شده بودند، به قصد سرکوب جنبش به سوی بابک به راه افتاد.

افشین که می‌دانست با جنگی فرسایشی و دشوار رو به روست و موقعیت بابک موجب برتری او بوده است، در برزند اردو زد و نخست دست به کار استحکام موقعیت خویش از طریق حفر چندین خندق و نصب منجنیق در اطراف منطقه استقرار بابک شد

و سپس به پاک‌سازی آن نواحی از هواداران و جاسوسان بابک و حفظ یا تصرف یا استحکام قلعه‌ها و بناهای نظامی منطقه پرداخت؛

آنگاه به حیله چنین شایع کرد که یکی از سرداران خلیفه با اموالی هنگفت از جانب اردبیل به سوی اردوگاه افشین در حرکت است. این حیله مؤثر افتاد و بابک به قصد تصرف این اموال بیرون آمد و جنگی که در ناحیه ارشق درگرفت، به سختی شکست خورد و به شهر موقان گریخت و سپس در بذ موضع گرفت.
پس از آن تا حدود دو سال بعد، افشین با نبردهای پراکنده در وضعی سخت و فرساینده با زمستانهای سرد و راهها و ارتفاعات ناآشنا کوشید قدم به قدم به قلعه بذ دست یابد و یاران بابک را از اطراف او پراکنده کند.
از سوی دیگر، بابک نیز در طول این مدت با رومیان مکاتبه داشت و می‌کوشید با تحریک آنان به جنگ با مسلمانان در دیگر سرزمینهای اسلامی، از فشار بر خود بکاهد.

گفته شده است که در گیرودار نبردی که به تصرف بذ انجامید، بابک با افشین دیدار، و از خلیفه تقاضای امان کرد، اما با توجه به روحیه‌ای که بابک بعدها از خود نشان داد، می‌توان حدس زد که از جانب او حیله‌ای در کار بوده است.

به هر حال، احتمالاً در رمضان 222 مردان افشین موفق شدند، قلعه بذ را با تلاش بسیار به تصرف خویش درآورند و بسیار از اطرافیان بابک را دستگیر کنند، اما بابک با شمار اندکی از یاران خود ـ ظاهراً بدین قصد که به روم پناهنده شود ـ به سوی بیشه‌ای میان آذربایجان و ارمنستان گریخت که به سبب انبوه درختان امکان تعقیب و گریز در آن میسر نبود.

افشین که سراسر ناحیه را در محاصره گرفته بود و از طریق جاسوسان خود بر جایگاه بابک آگاهی داشت، کوشید با ارائه امان‌نامه‌ای همراه با نامه‌ای از پسر بابک برای پدرش، وی را دستگیر کند، اما بابک یکی از فرستادگان را گردن زد و پسرش را سخت ناسزا گفت. از آن سوی، افشین با بطریقان و سرکردگان ارمنستان که ظاهراً از بابک چندان دلخوشی هم نداشتند، نامه‌نگاری کرد تا اجازه ندهد بابک از طریق سرزمینهای آنان بگریزد.
سرانجام، بابک که پس از دستگیری چند تن از اعضای خانواده‌اش، بی‌یاور مانده بود، به دعوت یکی از بطریقان ارمنستان به نام سهل بن سنباط مخفیانه در منزل او فرود آمد و برادرش عبدالله را به نزدیکی دیگر از بطریقان آن ناحیه گسیل کرد

اما سهل بن سنباط که بعدها ارتقای مقام و پاداش بسیار یافت، خبر بابک را به اطلاع افشین رسانید و سرانجام با همکاری صمیمانه سهل به سنباط بابک دستگیر شد.
بابک را در 10 شوال 222 به اردوگاه افشین در برزند آوردند و چون برادرش نیز اندکی بعد دستگیر شد، هر دو را در یک خانه به زندان افکندند.
افشین، بابک و برادرش را در 3 صفر 223ق به سامرا آورد و بابک را در قصر خود جای داد.

خلیفه خود به دیدن بابک آمد گفته‌اند که بابک سرانجام به امر خلیفه به دست شمشیردار خود با شکنجه بسیار از پای درآمد.سر بابک را به خراسان فرستادند و پیکرش را در سامرا به دار کشیدند و با برادرش نیز در بغداد چنین کردند.

معلوم نیست بابک تا چه اندازه به عقاید خرمیان پایبند بوده است، زیرا گفته‌اند که خرمیان اهل خون‌ریزی و قتال نبوده‌اند و بابک جنگ و خون‌ریزی را پیشه گرفته بود.

به هر حال، می‌توان گفت که اگر هم عقاید خرمی موجب اعتلای بابک در میان پیروان این فرقه شد، ادامه و توفیق نسبی جنبش 20 ساله او، نه در جاذبه‌های اعتقادی، بلکه در وجود زمینه‌های اجتماعی و سیاسی آن عهد بوده است.

در مآخذ موجود، نشانه‌ای از چگونگی پیشرفت کار بابک و از شیوه‌های او برای جلب هوادار دیده نمی‌شود. از ملاحظه مجموع روایتهای مربوط به آن عهد می‌توان حدس زد که در میان ایرانیان نوعی احساس استقلال‌طلبی از عنصر عرب و حتی برپایی گونه‌ای پادشاهی همچون ساسانیان وجود داشت که در وجوه گوناگون سیاسی و مذهبی مجال ظهور می‌یافت.

چنان که محققان به درستی گفته‌اند، خرمیان و در رأس ایشان بابک در این عهد ـ دست‌کم نزد بخشی از مردم ـ نماینده چنین احساس شمرده می‌شدند.
البته اصل و نسب و خاستگاه بابک سخت در پرده ابهام است، اما از لابه‌لای روایات می‌توان حس برتری جویی و جاه‌طلبی او را دریافت.

حتی از پیغامی که او در مخفی‌گاه خود پس از فتح قلعه بذ به دست افشین، برای پسرش فرستاد، چنین بر می‌آید که در سودای پادشاهی بوده، زیرا از خود به عنوان «پادشاه» یاد کرده و گفته است که اگر پسر به او می‌پیوست، سروری بدو می‌رسید.

همچنین گفته‌اند که بابک به هنگام قدرت، دختران و خواهران زیباروی بطریقان ارمنستان را به زور به زنی می‌خواست، چنانکه ابن سنباط نیز به او گفت: بطریقان این سرزمین همگی با تو خویشی دارند و تو از طریق ایشان فرزند یافته‌ای و همین امر احتمالاً در ناخشنودی اهالی آن سرزمین از بابک سخت مؤثر افتاد.
با کشته شدن بابک،‌کار خرمیان به پایان نیامد و سالها و حتی قرنها بعد در همان ناحیه و نواحی دیگر ایران، نشانی از تحرکات ایشان وجود داشته است.




نوع مطلب : استان اذربایجان غربی  اردبیل  استان آذر بایجان شرقی  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مازیار سردار بزرگ ایرانی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:یکشنبه 27 اردیبهشت 1394-12:32 ب.ظ


مازیار  آخرین حکمران کارنوندیان، رهبر قیام علیه سلطه اعراب، و از جمله سلطه خلافت بنی عباس، بر ایران و همچنین یک ملی گرا بود.


مازیار شکل دگرگون شده ی  واژه ی (مه زیار) است و خود (مه زیار) دگرگون شده ی (مه ایزد یار) است.

بر اساس نظریه‌ای دیگر مازیار از دو کلمه ماز و یار تشکیل شده.

 بلاذری  واژه ی  مازیار  را به صورت    ماه یزدیار   ثبت کرده است .

در زبان مازندرانی ماز به معنی دژ و یا زنبور است که دراین جا منظور همان دژ می‌باشد و مازیار یعنی یاور و همراه دژها.

مازیار پسر کارن دوم و از خاندان کارنوندیان، در اواخر سال ۲۲۴ه ق/۸۳۸ میلادی، یعنی شش سال و اندی پس از آغاز خلافت معتصم بر ضد عباسیان قیام کرد.


از سلسله‌های حکام و شاهان طبرستان سلسله‌ای که مازیار از آن بود به دلیل آنکه نسبشان به کارن بزرگ می‌رسد به کارنوندیان معروف اند.

هریک از سپهبدان این سلسله به لقب گرشاه ممتاز بوده‌است.

نسب مازیار از این قرار است:

مازیار پسر کارن دوم،

کارن دوم پسر ونداد هرمز،

ونداد هرمزد پسر فرخان

و فرخان از نواده‌های سوخرا

سوخرا پسر انداذ 

انداذ پسر  کارن بزرگ

کارن بزرگ  پسر  سوخرای بزرگ  بود.

ریاست ایالت تبرستان

ابتدای شاهی این سلسله در تبرستان از زمان انوشیروان دادگر ساسانی  پسر قباد بود که کارن بزرگ پسر سوخرا را از سال ۵۶۵ میلادی به بعد رتبه ی سپهبدی طبرستان داد و حکومت این ناحیه را به خانواده او مخصوص گردانید.

ویشاپور ، «پدر سوخرای بزرگ»، رییس خاندان کارن،  یکی از هفت خاندان بزرگ تیره ی پارس  در عهد ساسانیان  بود.

 مازیار یکی از پسران کارن دوم  بود که جانشین او گشت. شهریار پسر شروین ، ششمین پادشاه یا سپهبد باوندیان که از سال ۷۹۷ تا ۸۲۵ میلادی بر خاور تبرستان  حکومت می‌کرد، به سرزمین مازیار حمله نمود و آنرا بتصرف خود درآورد.

«۸۱۹ میلادی». مازیار بناچار به نزد ونداد اومید  پسر عموی پدر خویش رفت، و از او درخواست کمک کرد. شهریار نامه‌ای به ونداد اومید نوشت، و از او خواست که مازیار را دست بسته به نزد وی فرستد.

او حکم شهریار را اطاعت کردو مازیار رادستگیر نمود؛ ولی چون به افراد خود اعتماد نداشت، از شهریار خواست که معتمدانی را برای انتقال مازیار بفرستد. زمانی که ایشان در پیگیری این موضوع بودند مازیار حیلت کرد و از بند فرار کرد و سر به بیشه‌ها نهاد تا در فرصت مناسبی خود را به عراق برساند.

مازیار پس از مدتی اختفا در جنگل، به نزد عبداله ابن سعید حرشی  رفت و از او کمک خواست. عبدالله که پدر و جد مازیار، کارن دوم  و ونداد هرمزد، را می‌شناخت، در حق او نیکی و کرامت فرمود و او را به بغداد برد «۸۱۹ میلادی»(۲۰۴  قمری).

مامون منجمی به نام بزیست  پسر فیروز ، داشت؛ که خلیفه نام او را به یحیی بن منصور بدل کرده بود.

مازیار نزد بزیست رفت و تصرف تبرستان توسط شهریار، از خاندان باوندیان، را برای او شرح داد.

بزیست پس از شنیدن مطالب مازیار، به او گفت:

اگر من تو را حمایت کنم، حق آن شناسی و ضایع نگردانی و منت پذیری؟

مازیار پذیرفت و سوگند یادکرد.

روزها گذشت تا فرصتی پیش آمد که بزیست به نزد خلیفه برود و او را از طالع مازیار مطّلع سازد،

بنابراین بزیست به خلیفه گفت:

از مازیار به دولت خلیفه خیری رسد؛

بنابراین مأمون امر کرد تا مازیار را حاضر کنند.

مأمون که پدر او کارن را می‌شناخت، فرمان داد تا مسلمانی را برایش شرح دهند تا مسلمان شود.

مازیار اسلام را قبول کرد و مأمون او را محمد مولی امیرالمؤمنین نام نهاد و کنیت ابوالحسن !.


در سال ۲۰۸ «۸۲۳ میلادی» به توصیه بزیست که مدعی بود طالع مازیار برای حکومت تبرستان موافق است، مأمون او را به همراهی موسی ابن حفص بن عمربن علا  حاکم ولایت طبرستان و رویان و دماوند کرد


 به عبارت دیگر، مازیار والی کوهستان و موسی والی دشت طبرستان گردیدند. وقتی این دو به اتفاق هم به طبرستان رسیدند، مردم به زیر پرچم مازیار جمع شدند.

در این هنگام شهریا پسر شروین درگذشته بود و پسر بزرگش شاپور به شاهی نشسته بود ولی بیشتر اتباعش از بابت شرایط نابسامان خود، از او متنفر شده بودند و نزد مأمون شکایت‌ها نوشته بودند؛

بنابراین، مأمون به مازیار فرمان سرکوبی شاپور را داد، مازیار فرمان مامون را اجابت کرد و وی را اسیر کرد و به زنجیر بست، سپس به موسی خبر داد که ظفر یافتم و پیروز شدم.

شاپور وقتی فهمید مازیار او را خواهد کشت پنهانی به موسی قاصدی فرستاد و از او یاری خواست و در عین حال به او وعده پرداخت مال فراوان داد.

موسی جواب داد که: اگر تو را آزاد کنم گویی مسلمانی را کشته‌ام. چندروز بعد، مازیار دستور داد تا سر شاپور را قطع کنند و نزد موسی فرستند(۲۱۰ قمری) «۸۲۵ میلادی»

پس از کشته شدن شاپور، مازیار حاکم تمام کوهستان طبرستان گردید. چهار سال بعد موسی وفات یافت و پسرش محمد به جای او حاکم دشت طبرستان گشت، ولی مازیار از وی تبعیت نکرد و خود هم به کوه، و هم به دشت طبرستان، تسلط یافت (سال۲۱۴) «۸۲۹ میلادی».

پس از این، مازیار، از کارن «برادر شاپور» وسایر مرز بانان آن ناحیه خراج گرفت، این امر موجب شد که آنان کینه مازیار را به دل بگیرند و به مأمون شکایت کنند.

بدنبال این وقایع، مأمون مازیار را به بغداد احضار نمود، ولی مازیار جواب نوشت که من در این زمان مشغولم و نمی‌توانم به بغداد بیایم.

مأمون بزیست را با خادمی به نزد مازیار فرستاد تا او را با خود به بغداد بیاورند. مازیار مدتها ایشان را به ناز و نعمت و لطف، حرمت می‌داشت. عاقبت عذر و بهانه پیش آورد که من مشغولم، و به جای خود قاضی آمل و قاضی رویان را با ایشان روانه داشت.

وقتی به بغداد رسیدند و به نزد خلیفه شرفیاب شدند خلیفه از آنان حال و طاعت و سیرت مازیار را جویا شد جواب شنید که وی بر جادهٔ تابعیت مستقیم است و رفتارش با خلایق، نیکوست. وقتی از محضر خلیفه بیرون آمدند قاضی رویان به منزل رفت .

ولی قاضی آمل به محضر خلیفه بازگشت و به او گفت:

او خلع طاعت کرده‌است و همانکستی زرتشتی را بر میان بسته و با حامیان خلافت جور واستخفاف می‌کند و هر گز بار دیگر به میل خود به بغداد نمی‌آید.

مأمون که برای عزیمت به روم ، خود را آماده کرده بود به قاضی گفت: باید تحمّل کرد تا من از سفر روم باز گردم (سال۲۱۵) «۸۳۰ میلادی»

قاضی به آمل بازگشت. در این زمان، حامیان بنی عباس در رویان، با همدیگر موافقت کرده، و همه کارکنان و افراد مازیار در این شهر را کشتند و نزد خلیل بن ونداد سپان که پسر عموی پدر مازیار بود و در کوه‌پایهٔ آمل بزرگی و نفوذ و قدرتی داشت، کسان فرستاده و او را یار خود ساختند.

این خبر به ساری، پایتخت کارنوندیان رسید، بنابراین مازیار سپاه خود را آماده کرد و به همراهی برادر خویش، کوهیار  به آمل لشکر کشید و آمل را فتح کرد؛ و شروع به ساخت و بازسازی استحکامات نمود.

پس از مرگ مأمون برادر او محمد ملقب به  المعتصم باله به خلافت رسید.

عبداله بن طاهر  والی خراسان که شنید مازیار با حامیان بنی عباس چه معامله می‌کند پیش مازیار پیکی فرستاد و به جهت محمد بن موسی و برادر او شفاعت کرد .

مازیار سخن او شنید و فرستاده او را با خشونت جواب داد که «از ایشان خراج دو ساله طلب می‌کنم» پیک ناامید بازگشت.

عبدالله بن طاهر از حال او به اسحاق بن ابراهیم بن مصعب که به درگاه خلیفه بود نوشت وبنابراین اخبار مازیار به اطلاع معتصم رسید.

 همینکه بابک خرم دین   درآذربایجان ظهور کرد، مازیار با وی مکاتبه کرد و او را به مبارزه با بنی عباس ترغیب کرد.
از طرف دیگر خلیفه به مازیار دستور داده بود که خراج تبرستان رابه دربار عبدالله بن طاهر، سومین امیر طاهریان، ارسال دارد، ولی او گاه در این امر تعلل می‌کرد.
 عبدالله بن طاهر، از اینکه مازیار مراتب تابعیت بی چون وچرا از خلیفه را رعایت نمی‌کرد، شاکی بود و مازیار نیز از وابستگی بیش از حد عبدالله به بنی عباس ناراضی بود و دل خوشی از او نداشت.


مازیار که از فعالیت حامیان سلطه بنی عباس بر طبرستان ناراضی بود، در سال ۸۳۳ میلادی، سرخاستان رهبر سرخ علمان را مأمور کرد تا در ساری به دستگیری باوندیان، اقدام نماید.

سرخاستان این مأموریت را بخوبی انجام داد و بنابراین مازیار در طی نامه‌ای به زبان دری، از موفقیت‌های او قدردانی کرد.

در اوایل سال ۸۳۸ پس از کشته شدن بابک خرمدین، هم پیمان مازیار، توسط معتصم خلیفه عباسی، مازیار از سرخاستان خواست که به سرزمین باوندیان یعنی همان حامیان سلطه عباسیان حمله کند، و حامیان بنی عباس، خواه ایرانی و خواه عرب، را دستگیر کند، جون مازیار می‌دانست که خلیفه، بعد از شکست بابک، به سراغ او خواهد آمد.

سرخاستان، این فرمان جدید را نیز بخوبی اجرا کرد، و بنابراین بعنوان پاداش، فرمانروائی شهرتمشیه، واقع در 46 کیلومتری شرق بهشهر را از مازیار دریافت نمود. کوهیار نیز به فرمانروائی کوهستان دست یافت. سرخاستان دیوار دفاعی شهر  را که از بیرون شهر تمشیه تا دریا کشیده بود و تا پنج کیلومتر در دریا امتداد داشت را تعمیر کرد و چندین برج دیدبانی را برای آن تعبیه نمود و سپس سپاه خود را در آن نقطه متمرکز کرد.

معتصم، خلیفه عباسی، به حسن بن مصعب نامه‌ای نوشت و وی را به کارزار با مازیار امر کرد. حسن، به فرمان معتصم عمل کرد و لشکر خود رادر پشت دیوارها و خندق های  شهر تمشیه مستقر نمود، و بعد از چند روز انتظار، بالاخره با تطمیع دیدبانان دیوار دفاعی شهر، توانست به داخل شهر نفوذ، و مدافعین شهر را دستگیر کند.

خبر وارد شدن مازیار به هرمزدآباد، که به توصیه کوهیار انجام شده بود، به گوش حسن بن معصب رسید و بنابراین او حسن بن حسین را بمنظور دستگیری مازیار، به این شهر اعزام نمود. حسن بن حسین بهمراه سپاه خود از لشکر حسن بن معصب جدا شد و خود را به هرمز آباد رساند و مازیار را دستگیر، و به بغداد منتقل نمود.

در بغداد به دستور معتصم، خلیفه عباسی، .........بر بدن مازیار 450 تازیانه زدند و............. ...بدینصورت او را بقتل رساندند.

گفته شده است که مازیار، بمحض پایان یافتن تازیانه‌ها آب نوشید و بلافاصله جان سپرد.

جسد او را در کنیسه بابک  بر داری که جنب چوبه ی دار بابک و جثه ی یاتس رومی بود، به دار آویختند.




نوع مطلب : استان اذربایجان غربی  اردبیل  استان آذر بایجان شرقی  تمدن های باستانی ایران  کتاب سایكل توریست  سایكل توریست  تحقیق درباره تاریخ و فرهنگ تات  مطالب تاریخ و فرهنگ تات  بهمن رحمانی نویسنده  انگور  تپه باستانی کندر  تاریخ فرهنگ  ایران جهان  ایران  الموت  حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب  دکتر حبیب 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

شاپور دوم ساسانی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:پنجشنبه 20 فروردین 1394-11:28 ق.ظ


شاپوردوم ( بزرگ ، ذوالاکتاف) :

شاپور فرزند هرمز دوم ازسال 309 تا 379میلادی،حکومت کرد .وی بعد از برادرش آذر نرسی ، دهمین پادشاه ساسانی بودکه70سال برتخت نشست.  نشست.

سه تن از شاهان ساسانی و برخی ازشخصیت‌های مهم ساسانی و بسیاری دردوره‌های بعدی شاپور نام گرفتند. شاپور برگرفته از واژه ی ایرانی باستان xšāyaθiyahyā-puθra- به معنی «پسر پادشاه» است .

این نام در اصل باید عنوان باشد که از دهه‌های پایانی قرن ۲ میلادی به عنوان اسم شخصی به کار رفته، گرچه در لیست اسامی پادشاه‌های پارتی در تاریخ‌نگاری عرب-پارسی نابه‌همگام دیده می‌شود.

صورت‌های دیگر این نام شامل :    پارتی : šhypwhr    ساسانی :šhpwr-y      پهلوی مانوی : š’bwhr       پهلوی کتاب‌نویس:  šhpwhl        ارمنی : šapowh     سریانی:  šbwhr         سغدی :  š’p(‘)wr      یونانی:  Sapur, Sabour ,Sapuris    لاتین:  Sapores ,Sapor                      عربی :  سابور ، شابور  فارسی نو: شاپور، شاهپور و شاهفور است.

منابع رومی می‌گویند که شاپور دوم خود را «برادر خورشید و ماه» می پنداشته است. همچنین منابع ارمنی و کلاسیک می‌گویند که شاهان ساسانی خورشید و ماه را می‌پرستیدند؛ ولی چنین چیزی را در منابع ساسانی نمی‌یابیم اما می‌توان ۲ احتمال را در نظر گرفت:
  1.  اشاره به ایزد میترا (میثر ،میتر ،مهر ) آیین مهر پرستی باشد 
  2. پاسخ جالب‌تر در در اساطیر هندوایرانی نهفته است که بنا بر آن، نیای مردم آریایی، منوچهر (منو در هندی) فرزند ویوَهوَنت (ویوَسوَنت در هندی) بوده که در هندی باستان به ترتیب معادل ماه و خورشید است

افزون بر داستان افسانه‌ای گداشتن تاج شاهی بر شکم مادر شاپور دوم، داستان‌های دیگری هم درباره او در منابع فارسی و عربی آمده است.

گفته‌اند که در جوانی چنان هوشمندانه رفتار می‌کرد که مایه تسلی مقامات و موبدان بود. آمده است شبی در تیسفون با شنیدن همهمه مردم از خواب پرید و جویای علت آن شد. به او گفتند علت آن انبوه جمعیتی است که قصد گذشتن از پل رودخانه دجله را دارند. پس فرمود پل دیگری بزنند تا یکی برای گذر از شرق به غرب و دیگری برای گذر از غرب به شرق آن باشد.

سرگذشت شاپور دوم در شاهنامه تا حدودی با زندگی شاپور اول درآمیخته و بیشترجنگ‌های او با اعراب، عشقش به مالکه و سفرش به روم را بیان می‌کند. حمله اعراب به شاهنشاهی ساسانی در شاهنامه با نام طایر، ملقب به شیردل همراه است. طایر رئیس غسانی‌ها است که سرانجام شاپور دوم او را تا قلعه‌ای در یمن تعقیب می‌کند و برای تنبیه او و بسیاری دیگر از اعراب، کتف آنها را سوراخ می‌کند. شاپور دوم به کمک مالکه، دتر طایر، که مادرش نوشا، عمه شاپور بود، به درون قلعه راه می‌یابد. مالکه زیبا به پادشاه دل بسته و با فرستادن پیامی با یادآوری پیوند خونی اش، به شاپور دوم می‌گوید که چنانچه پادشاه از وی خواستگاری کند، راه ورود به قلعه را به وی نشان می‌دهد. شاپور دوم شرط را می‌پذیرد و به قلعه راه می‌یابد، اما ماجرا با کشته شدن مالکه، به علیت خیانت به خاندانش به پایان می‌رسد.

یکی دیگر از داستان‌های افسانه گونه درباره شاپور، ماجرای سفر او، در لباس مبدل، به امپراتوری روم، به قصد پی بردن به توان دشمن است. اما در روم او را شناسایی و دستگیر می‌کند و پوست خری به تنش می‌دوزند و به سیاه‌چال می‌اندازند. کلید سیاه‌چال در دست همسر قیصر روم است. ندیمه ملکه، که تبار ایرانی دارد، پوست را با شیر می‌خیساند و شاپور را از آن خارج می‌کند و همراه با او به ایران می‌گریزد. در همین زمان قیصر روم تیسفون را محاصره کرده و شاپور با ۶ هزار سرباز شبانه به قیصر مست و سربازانش حمله می‌برد. قیصر اسیر می‌شود، گوش و بینی اش را می‌برند و در زندان جان می‌دهد..

 این دو داستان چند شباهت دارند:

  1. شاپور خوش بروبالا است و ندیمه‌های زیبای ساکن در قلمرو دشمن اسباب فرار او را فراهم می‌آورند.
  2. ندیمه‌ها ایرانی تبارند و وفاداری آنها به شاپور، وفاداری به وطنشان است.
  3. شاپور در آستانه شکست ورق را بر می‌گرداند و با هوشمندی و شجاعت دشمن را شکست می‌دهد.

حمزه اصفهانی می‌گوید:  نزد موبدان زرتشتی کتابی درباره تاریخ پادشاهان ایران باستان دیده که حاوی تصویری از شاپور دوم بوده است. در این تصویر، شاپور با پیراهن و شلوار قرمز و تبرزینی در دست، بر سریر نشسته، تاج آبی آسمان‌گون با حاشیه زرنگار که در میانه دو رده طلا قرار داشته با هلالی زرین در وسط آن بر سر دارد.


- جنگ شاپور با اعراب

به استناد منابع دوره ساسانی، چون شاپور دوم شانزده ساله شد (۳۲۵ م)، فتنه قبایل عرب را فرونشاند و امنیت را در مرزهای شاهنشاهی برقرار کرد. در آغاز به قبیله ایادِ ساکن شواد تاخت و سپس از خلیج فارس گذشت و به الخط، ناحیه ساحلی بحرین و قطر رسید. پس از آن به هجر حمله کرد که مسکن قبایل تمیم، بکر بن وائل و عبدالقیس بود. از این قبایل بسیاری را کشت و برای تنبیه بیشتر آنها چاه‌های اب را ویران کرد تا مانع دستیابی آنها به آب شود. سپس به شرق عربستان، سوریه و شهرهای یمامه، بکر و تغلب تاخت.

در متن بندهش (دانشنامه زرتشتی) نیز به جنگ شاپور اشاره شده است:

در دوران شاهی شاهپور، پسر هرمزد ، تازیان آمدند و اول خُرِگ‌رودبار را گرفتند و طی سال‌ها اهانت، به تازش روی آوردند، تا شاپور به پادشاهی رسید، آن تازیان را تارومار کرد، شهر از ایشان پس گرفت، تازیان بسیاری را نابود کرد و شانه‌هایشان را درآورد.

شاپور دوم را ذولاکتاف (صاحب شانه‌ها) لقب دادند، زیرا کتف‌های اعراب را سوراخ کرد.

ذولاکتاف معادل «هویه سنبا» (هوبه سُنبا= شانه سوراخ‌کن) فارسی است که خود برگردان «شانگ آهَنج» فارسی میانه است. بر اثر حملات شاپور دوم، عده‌ای از اعراب به نواحی مرکزی عربستان رانده شدند و ناحیه خلیج فارس در تسلط شاهنشاهی ساسانی باقی ماند. این بخش از سیاست کلی ساسانیان برای حفظ خلیج فارس بود.

شاپور دوم بعضی از قبایل عرب را کوچاند و در قلمرو شاهنشاهی اسکان داد.                               قبیله تغلب در دارین (بندری در بحرین) و الخط ، قبیله عبدالقیس و بنی تمیم در هجر،  قبیله بکر بن وائل در کرمان و بنی حنظله در رَمیله (در نزدیکی اهواز) ساکن شدند. 

شاپور دوم، برای جلوگیری از یورش اعراب، سیستم دفاعی تشکیل داد که «دیوار تازیان» نام گرفت. این دیوار ظاهراً در نزدیکی شهر حیره واقع به خندق شاپور معروف بود.

 - آسودگی از کوشان ،روم و ارمنستان

بعد از حل مسایل داخلی و تنبیه اعراب، شاپور ناچار بود به مسئلهٔ روم و ارمنستان و دشواری‌های ناشی از عهدنامه نصیبین که بین برادرش نرسی با امپراتور دیو کلتیان امضاء شده بود و طی سالها یک دغدغهٔ بزرگ و یک لکهٔ ننگ خاندان او شده بود، توجه کند.

اما پیش از آنکه به این مسایل بپردازد، لازم دید که از جانب حدود شرقی کشور نیز تکلیف خود را با کوشانیان که مداخلات آنها ممکن بود مانع از توفیق در کار روم باشد، روشن کند. در اینجا نیز بخت با وی یار شد، چرا که ضعف کوشانیان ، سرزمین آنها را که یک بار نیز در مقابل پدرش هرمز دوم تسلیم شده بود، در سال 3758 میلادی به کلی به قلمرو شاپور در آورد و سرزمین کوشان از آن پس تا دوران بهرام که هیاطله (هفتالیان) در آن حدود غلبه یافتند، یک ایالت ایران گشت. این کامیابی شاپور را در توجه عاجل به حل مسئله روم کمک کرد.

 - شاپور و مسئله ی دین

در دوران پادشاهی شاپور دوم، در سال ۳۳۷ م، آزار و تعقیب مسیحیان افزایش یافت. یکی از علت‌های این امر گرویدن امپراتور روم به مسیحیت بود. شاپور مسیحیان را همدستان دشمن تلقی می‌کرد. شاپور دوم، پس از نبرد با رومیان درناحیه ی  سوریه امروزی، گروهی از مسیحیان را به شاهنشاهی ایران کوچاند که موجب پیشرفت مسیحیت در ایران شد.

مالیات مسیحیان در زمان جنگ با رومیان دو برابر شد. این همه حاکی از تردید شاهنشاه نسبت به وفاداری آنها بود. در اعمال شمعون آمده که چون رهبر مسیحیان از این فرمان سرپیچی کرد، شاپور دوم گفت: «شمعون در پی آن است که پیروانش را به شورش علیه پادشاهای من وادارد و آنها را بنده هم‌کیش خود، قیصر کند».

گرچه همه، موبدان زرتشتی را مسبب آزار و اذیت مسیحیان می‌دانند، تعداد تذکره‌های شهدای دین مسیح از دوران شاپور دوم افزایش یافته است. منابع ارمنی نیز آزار مسیحیان ساکن شاهنشاهی ایران را در روزگار پادشاهی شاپور دوم ثبت کرده‌اند.


حکاکی پیکر شاپور دوم و سوم در طاق بستان -اثر :جرج راویلسون

تیرداد چهارم، پادشاه ارمنستان (۲۹۸-۳۳۰ م)، مقارن با نخستین سال‌های زندگی شاپور دوم، مسیحیت را دین رسمی این کشور اعلام کرد (۳۱۴ م).


برخی از خاندان‌های فئودال ارمنی (ناخارارها) نیز در پی آن، به مسیحیت گرویدند و به حمایت از تیرداد چهارم برخاستند. این حمایت در مقابل ناخارارهای طرفدار ساسانیان مهم تر از آن ارامنه پای بند به دین کهن زرتشتی بود که همچنان اهورامزدا و آناهیتا و وهاگن را می‌پرستیدند.

درگیری شدید خانگی و خواسته‌های متضاد ناخارارها، شاه و روحانیون، موجب بروز دوره ی  پراغتشاشی در تاریخ ارمنستان شد. منابع این دوران نیز آشفته و مغشوش است. چنانکه از سنگ نبشته‌ای به زبان فارسی میانه در مشکین شهر بر می‌آید، شاپور دوم، برای مهار قدرت ناخارارها، پیشاپیش در ناحیه مرزی ایران و ارمنستان استحکاماتی احداث کرده بود.

تیگران شاه، که در قبال ایران و روم چنان رفتار می‌کرد که بتواند استقلال ارمنستان را حفظ کند، در دوران پادشاهی شاپور دوم درگذشت و  پسرش آرشاک(۳۵۰-۳۶۷ م) بر جای او نشست.

آرشاک در آغاز می‌کوشید که هم رومیان و هم ایرانیان را راضی نگه دارد، اما سرانجام به لشکرکشی پولیانوس علیه ساسانیان پیوست. طبق مفاد پیمان صلح شاپور دوم و یوویانوس، ارمنستان تحت نفوذ دولت ساسانی قرار گرفته بود و رومیان دیگر نمی‌توانستند ، در امور ارمنستان دخالت کنند. ایرانیان پادشاه ارمنستان را اسیر و در دژ فراموشی (در منابع ارمنی، قلعه اندیمش یا انیوش در خوزستان) زندانی کردند. آرشاک دوم در حضور غلامش، دراستامات،خودکشی کرد.

ایرانیان شهرهای آرتاشاست،واقارشاپات،اروانداشات،زاره‌وان ، ازاریشات، وان و نخجوان را تصرف کردند و اهالی آنها، از جمله بساری از خانواده‌های یهودی را کوچاندند. ناخارارهای طرفدار ایرانیان، یعنی خاندان‌های واهان مامیکونیان و مروژان آدرزورنی، با شاپور دوم همراهی کردند و پاداش خود را گرفتند.

شاپور دوم دو ایرانی به نام‌های زیک و کارن را با سپاهیانی انبوه به اداره امور ارمنستان گماشت. گرجستان نیز زیر نفوذ ایران درآمد و شاپور دوم آسپاکورس را به اداره گرجستان شرقی گماشت. اما سرانجام والنس، امپراتور روم توانست سوروماکس را به حکمرانی گرجستان غربی منصوب کند.

پاپ (۳۶۷-۳۷۴ م)، فرزند آرشاک پادشاه ارمنستان که به روم پناهنده شده بود، در سال ۳۶۷ م، با پشتیبانی رومیان به جای پدر بر سریر پاشاهی نشست. ارمنیان در سال ۳۷۱ م، در برابر حمله شاپور در حوالی باقاوانمقاومت کردند. بیشتر ناخارارها، یا مقامات کلیسای ارمنی، به علت هواداری پاپ از آئین آریانیسم، با او مخالف بودند. عقاید او باعث شد که در منابع ارمنی، به علت اعتقادات دینی مادرش، ملکه پارانجم سوینیک، به او تهمت دیوپرستی زده شود.

پاپ قربانی اختلاف‌های داخلی و جنگ میان ناخارارها و اسپارپِت (فارسی میانه: سپاهبد) موشق مامیکونیان

بود و سرانجام به تحریک قیصر والنس، کشته شد.

 - جنگ اول با روم

تیرداد پادشاه ارمنستان مذهب مسیحی را قبول کرده، آنرا ترویج می‌نمود .وی در سال 314فوت کرد و جانشینان  او اشخاص لایقی نبودند. ارمنستان همیشه دستخوش نزاع بین بزرگان کشور بود. پی در پی شاهزادگاه را می‌کشتند و توطئه‌ها می‌کردند و خیانت‌ها مرتکب می‌شدند . پس ارمنستان کمافی‌السابق کانون جنگ‌های ایران و روم بود. این دفعه نیز منازعات داخلی ارمنستان بهانه به دست شاپور داد تا جنگ را تجدید کند.

کنستانتین بزرگ امپراتور روم که فردی ، جدی و فعال و بهترین سردار زمان خود بود در سال 337فوت کرد و کنستانتین دوم جایگزین او شد.

  از نظر شاپور، شرایط لازم برای شروع جنگ مساعد بود و او جنگ را با روم در سال 338آغاز کرد.در این سال شاپور نصیبین را که قلعه ی  محکم رومیان در میان درود بود، محاصره کرد اما موفق نشد که آنرا تسخیر کند این بود که به تاخت و تاز، سواره نظام ایرانی در ناحیه پرداخت که گاهی با پیروزی همراه بود. ولی موفق نشد قلعه‌های آنها را بگیرد. محاصره ی مجدد نصیبین در سال 350 هم بعد از دادن تلفات سنگین قشون ایرانی، به شکست انجامید.

 - جنگ با هون‌ها ( خیانیان)

شاپور دوم در سال ۳۵۹ م. با کمک گرومباتس، شاه خیون‌ها به سوریه حمله کرد، آمِد را محاصره و پس از ۷۳ روز تسخیر کرد و اهالی آن را به خوزستان کوچاند. علت غارت و تبعید مردم شهر آمِد قتل پسر شاه خیون‌ها بود.

در سال ۳۶۱ میلادی، یولیان، امپراتور جدید روم، برای تلافی به ایران تاخت و در سال ۳۶۳ م. به پیروزی‌هایی رسید و حتی تیسفون را محاصره کرد، اما به علت هرج و مرج سربازان رومی و سرگرمی آنان به چپاول، پایتخت ایران تسخیر نشد. یولیانوس به امید پیروزی بر ایرانیان سنگ نبشته‌ای در دره اردن علیا بر جای گذاشت و احتمالاً به علت نخستین پیروزی اش در انطاکیه، در مارس ۳۶۳ م. خود را «نابودکننده بربرها» لقب داد.گفته‌اند ایرانی خائنی به نام هرمزد فرمانده سواره نظام را در میان سرداران رومی، بر عهده داشت.

یولیانوس کشتی‌های جنگی خود را نابود کرده بود تا سربازانش خیال عقب‌نشینی در سر نپرورند.

شاپور دوم نیز در بین‌النهرین با ترفند زمین سوخته، سپاه روم را گرفتار قحطی کرد. سپاهیان ایران که فیل جنگی به همراه داشتند در ژوئن ۳۶۳ م. رومیان را شکست دادند. یولیانوس هم احتمالا به نیزه «کونتوفورس» (سواره نیزه‌دار) جراحت شدیدی برداشت و در خیمه اش جان سپرد. اثوتروپیوسکه از شاهدان عینی این جنگ بوده، کشته شدن یولیانوس به دست دشمن را تائید کرده است.

یوویانس Jovian به عنوان امپراتور روم انتخاب شد و ناگزیر پیمان صلحی را پذیرفت که رومیان آن را صلح ننگین خواندند. به موجب آن، بین‌النهرین شرقی، ارمنستان و نواحی مربوط به آن، پانزده قلعه و نصیبین به ایرانیان واگذار شد. سورنا (سورن) خواست‌ها و شروط ایرانیان را اعلام کرد و در حالی که پرچم ایران در نصیبین برافراشته بود، پذیرفت که اهالی مسیحی آن شهر را به قلمرو روم کوچ کنند. یوویانس بین‌النهرین را ترک کرد و رومیان پیکار با ساسانیان را کنار گذاشتند، زیرا والنس،امپراتور روم ناچار درگیر نبرد با قبایل ژرمن بالکان شد.

 - جنگ دوم شاپور با رومیان( 363م)

  همچنین وی در سال 359 به جنگ با رومیان پرداخت و شهر «آمد» (دیاربکر کنونی) را گشود. یولیانوس (یولیانوس مرتد) پس از مرگ کنستانتین دوم، امپراتور تمام رومیان شد و لشکرهای روم را به جنگ ایران برد.

یکی از سرداران او هرمزد شاهزادهٔ ایرانی و برادر پادشاه بود که به روم گریخته بود و حال امید داشت که به یاری روم به تخت سلطنت ایران جلوس کند

متحد دیگرارشک سوم پادشاه ارمنستان بود.


قوای روم و متحدین آنان به جانب تیسفون پیش رفتند و همه جا با خشونت بدوی گونه اهالی شهرها را با تمام حیواناتشان هلاک کردند. شاپور ظاهراً به عمد و با تمهید قبلی سپاه روم را به داخل خاک ایران، کشانده بود و ارتباطشان را با روم قطع کرده بود. راه پیشرفت آنها را یک لشکر نیرومند ایرانی به فرماندهی سرداری از خاندان مهران، فرو بست و در خلال جنگ‌هایی که رخ داد، یولیانوس در سال 363 کشته شد و سپاهش نیز به روم بازگردانده شدند. به زودی صلحی به مدت سی سال بین طرفین منعقد گشت.

به موجب این معاهده:

۱. ایرانیان نصیبین ، سنجار ،  ولایات ارمنستان کوچک (روم) را که مورد اختلاف بود، پس گرفتند.

۲. سرزمین قفقاز ،ایبری(گرجستان) و آلبانی به موجب شرائط صلح از تصرف روم خارج شد و در قیمومت ایران قرار گرفت.

۳. به علاوه امپراتور روم متعهد شد که از ارشک سوم حمایت نکند.

بدین وسیله شاپور دوم توانست انتقام شکست برادرش نرسی  را از رومیان بگیرد.

شرح بیشتر جنگ‌های شاپور دوم با رومیان در تاریخ آمیانوس مارسلینوس موجود است چون آمیانوس در لشکرکشی‌های روم به آسیا در سال ۳۶۳ میلادی حاضر بوده‌است.

آمیانوس، مؤرخ رومی، با اینکه به طور طبیعی از این دشمن خطرناک دولت روم، متنفر بوده، در روایت خود نتوانسته‌است که از ذکر جلال و شکوه و دلیری شخص شاپور خودداری کند.

«شاه قدی بلند داشت و از ملتزمین خود یک سر و گردن بلندتر بود. در لشکر شاپور انتظام کامل حکمفرما بود و معمولاً در موقع فتح شهرهای دشمن، بیهوده قتل‌عام نمی‌کرد.»

از روایات وی بر می‌آید که شاپور دارای صفات جوانمردانه و مروت و انصاف بوده‌است. آمیانوس این رحم و انصاف را به مکر و حیلهٔ پادشاه نسبت داده‌است.

 - مرگ و جانشینی

شاپور دوم در سال ۳۷۹ میلادی، پس از هفتاد سال درگذشت. ت

تردیدی نیست که وی یکی از بزرگترین پادشاهانی بود که بر سریر پادشاهی نشسته بود. به حدی که حتی شاهد معاندی همچون آمیانوس مارسلینوس نمی‌تواند از تحسین وی خودداری کند.

جانشینان بلافصل او نتوانستند به این میزان عظمت و قابلیت دست یابند، حال دیگر به خصوص می‌بایست تیول‌داران بزرگ ساسانی باز به قدرت برسند.

- شاپور در تلمود

مجلد کامل تلمود بابلی.

تلمود فرقی بین شاپور اول و دوم نمی‌گذارد و هر کجا اسمی از شاپور می‌آید، باید از جمله قیاسی، مقصود تلمود را درک کرد. شاپور اول در سال‌های ۲۴۰- ۲۷۲ پادشاهی می کرده و این دوره اول و اوائل دوره دوم امورائی تنظیم کنندگان تلمود است؛

بنابراین هر کجا نامی از امورائی نسل سوم همزمان با شاپور برده می‌شود، مقصود تلمود شاپور دوم است. چون شاپور دوم بیش از نیم قرن پادشاهی کرد، لذا نام امورائی‌های متاخر نیز با وی آمده است.

قسمت مهمی از مطالب تلمود که مربوط به شاپور دوم است از مادر این پادشاه، ایفراهرمز، نام می‌برد. تلمود ایفرا را به عنوان ملکه‌ای که علاقه زیاد به یهودیت دارد، نشان می‌دهد. همانطور که نام شاپور اول با شموئیل همبستگی دارد، بهمان گونه نام ایفرا گاهی با نام «رَبا» مربوط است. مذکور است که ایفرا چند راس بهائم برای قربانی به ربا می‌فرستد. طبق رسوم یهودیت قربانی کردن بهائم خارج از اورشلیم حرام است، ربا برای قربانی کردن این بهائم از دو نفر غیر یهودی کمک می‌طلبد.

در باب کتاب baba bathra که از کتب تلمود است، می‌خوانیم که ایفرا یک صد دینار برای ربی یوسف می‌فرستد، که آنرا برای صوابترین کار بکارببرند. ربی اباثی شاگرد ربی یوسف معتقد است که صوابترین کار خریدن و آزاد کردن اسرای جنگی است که از همه گونه مجازات و بلیات دنیایی رنج می‌برند و کسی به فکر آنها نیست.

وقتی دیگر ایفرا مبلغی پول (چهارصد دینار) برای روحانیون یهود می‌فرستد که آنرا میان فقرای یهود تقسیم کنند. ربی امی از پذیرفتن پول ابا می‌کند و آنرا به وسیله فرستاده‌ای به ایفرا باز می‌گرداند. ایفرا بار دیگر همان مبلغ را به ربا می‌فرستد و وی پول را قبول می‌کند.

تلمود این مسئله را مورد بحث و مشاجره قرار می‌دهد. از طرفی برگرداندن پول اسائه ادب به خاندان پادشاهی است و از طرفی دیگر طبق سنن یهود نباید از غیر یهودی برای فقرای یهودی اعانه جمع‌آوری کرد. این مسئله اینطور حل می‌شود که پول را میان فقرای غیر یهودی تقسیم می‌کنند. 

راشی می‌گوید اگر دینارهای ایفرا برای آزاد ساختن اسرای یهودی مناسب هستند، به چه علت تفسیم آنها بین فقرای یهودی مناسب نیست؟ راشی جواب می‌دهد که در وهله اول ایفرا تاکید کرد که این پول را در راه نیکوترین امر خیریه به کار رود. مفسران دیگر معتقدند که این پول در راه آزاد ساختن ایرانی‌هایی که در اسارت رومی‌ها به سر می‌بردند به کار رفت.

چنین بر می‌آید که یهودیان در امور قضائی نیز استقلال قابل توجهی داشتند و قادر بود متخلفین یهودی را کیفر دهند. در یک مورد ربا دستور داد یک نفر یهودی را که با یک زن غیر یهودی رابطه نامشروع داشت، شلاق بزنند. یهودی متخلف زیر شلاق در می‌گذرد و این خبر به گوش شاپور می‌رسد. شاپور دستور می‌دهد ربا را سخت مجازات کنند ولی شفاعت ایفرا ربا را از مجازات می‌رهاند.

مناسبت ربا با دربار (به ویژه با ایفرا) آنقدر دوستانه بود که سایر روحانیون یهود نسبت به ربا مشکوک شده بودند. ربا متمول بود و او را مواخذه می‌کردند که این همه پول را از کجا آورده است. تا اینکه یک روز خانه ربا را از طرف دربار تاراج کرده و اموال او را می‌برند و این عمل غیرمنتظره روحانیون یهود را در بی تقسیر بودن ربا قانع می‌کند.

در کتاب ریگر تلمود مذکور است که ربا را به ربودن اموال خزانه سلطنتی متهم کرده، او را به زندان می‌اندازند. یهودیان از این واقعه سخت ناراحت شده و به آینده خود بیمناک می‌شوند. محققین بر این عقیده‌اند که شاپور تحت تاثیر کرتیر، رئیس موبدان زرتتشی قرار داشته و اگر مداخلات و شفاعت‌های ایفرا نبود، شاپور آزار و شکنجه فراوانی بر یهودیان وارد می‌آورد.

در کتابی دیگر از کتب تلمود شاپور دوم با چهره‌ای دیگر نشان داده می‌شود. دو نفر یهودی بنام مریهودا و باطی در دربار میهمان شاپور بودند. وی ترنجی پوست کند و قسمتی از آن را به باطی داد و آنگاه کارد را چندین بار در زمین فروبرده، پاک کرد و قسمتی دیگر از ترنج را به مریهودا داد. تلمود توضیح می‌دهد که شاپور می‌ترسید که ترشی ترنج چربی حیوانی را که احتمالاً ممکن بود روی کار مالیده شده باشد آب کند و خوردن آن برای یک یهودی مذهبی حرام بود. باطی که یهودی بودن خود را پنهان کرده بود از این حرکت شاپور ناراحت شد؛ ولی شاپور اظهار کرد که او از یهودی بودن باطی مطلع است و می‌داند که رسوم و سنن یهودیت را حفظ نمی‌کند .و...

در یک موقعیت دیگر می‌بینیم که شاپور در اطلاع یافتن به امور کفن و دفن در یهودیت علاقه نشان می‌دهد و از ربی حما پرسش هایی می‌کند. با علم به اینکه زرتشتیان چگونه با اموات خود رفتار می‌کنند، ترغیب شاپور بدانستن این نکته مذهبی بی دلیل نیست. به نظر می‌رسد که ربی حما می‌بایست بگوید: دنیا بدست ابلهان افتاده است.

ربا نیز مانند شموئیل به شاپور ملقب گردیده بود. مسئله اینجاست که مقصود ربا یا ربا (با تشدید)-، هر دوی اینها کم وبیش در یک زمان می زیسته‌اند


روی هم رفته رفتار شاپور اول نسبت به یهودیان بهتر و دوستانه تر از رفتار نبیره او شاپور دوم بود. چون شاپور دوم در طفولیت به تخت شاهی رسید، مادررش ایفرا به رتق و فتق امور می‌پرداخت و از این راه با یهودیان و رسوم وسنن آنها آشنائی یافته، آنها را محترم می‌شمرد.

- شهرسازی و میراث هنری

بشقاب طلا و نقره‌ای شاپور دوم در حال شکار گوزن نقش شده، در حالی که سوار بر گوزن است.

شاپور دوم چندین شهر بنا کرد. او به خوزستان توجهی خاص داشت.

جایی که اسیران جنگی روم در شهر سلطنتی ایرانشهرشاپور (به عربی: ایرانشهرسابور) اسکان داده شده بودند. بنای شهر نیوشابور (فارسی:نیشابور، عربی:نیسابور) را نیز به او نسبت داده‌اند.

در سال ۳۶۳ م، وقتی نصیبین در حکم غرامت جنگی به ایرانیان تعلق گرفت، شاپور دوم مردمانی را از شهرهای استخر و سپاهان در آنجا اسکان داد.

دیگر شهرهایی که بنای آن به او نسبت داده‌اند، عبارتند از:

بزرج شاپور در نزدیکی بغداد در ساحل غربی دجله

خوره‌شاپور (در فارسی میانه:ایران‌خوره شاپور) که همان شوش (کرخه) است، در این شهر آتشکده‌ای به نام سروش‌آذران (فارسی میانه: سروش‌آدوان) بنا کرد؛

پیروزشاپور (انبار)؛

شادروان‌شوشتر در خوزستان،

بَوان در سپاهان،

جُروان در سپاهان، که در آنجا آتشکده‌ای بنا کرد؛

و فرَشاپور ( فَرشاپور) در سند.

 از زمان شاپور دوم خلق یادمان‌های ساسانی در پارس متوقف می‌شود و در شمال‌غرب ایران ادامه می‌یابد. احتمالاً با رواج القاب و چهره جدیدی از پادشاه، کاخ سلطنتی جدیدی نیز لازم بوده است.

مکانی که به تیسفون و خوزستان (که شاپور بیشتر اوقاتش را در آنجا می‌گذراند) نزدیک‌تر باشد. سبک هنری این آثار با آثار موجود در پارس اساساً متفاوت است. در این زمان، تصویر میترا و اورمزد اهمیت بیشتری یافت. برخی از پژوهشگران بر آنند که نقش برجسته طاق بسان در واقع شاپور دوم و مهر (میترا) و ارومزد را در دو سوی او نشان می‌دهد و شاپور این سنگ‌نگاره را به یادبود پیروزی‌اش بر پولیانوس نقش کرده است. نقش‌برجسته دیگر در سمت چپ، بنابر کتیبه‌ها، قطعاً شاپور دوم و شاپور سوم را نشان می‌دهد.

گمان می‌رود از دوران شاپور، ظروف سیمین به جای سنگ‌نگاره‌ها ابزار تبلیغات پادشاهی شد. به نوشته منابع گرجی قرن هفتم میلادی، شاپور دوم کاسه و جام نقره هدیه می‌داد. در دوره پادشاهی شاپور دوم، هنر پادشاهی نیز مدون شد و تحت نظارت درآمد. گچ‌بری‌های کاخ شماره دو در کیش نیم‌تنه پادشاهی را نشان می‌دهد که برخی او را شاپور دوم می‌دانند و بر یافته‌های خارق العاده آذرنوش از حاجی‌آباد نیز چند نیم‌تنه شاپور دوم نقش شده است. این مطلب نشان می‌دهد که از قرن چهارم میلادی گچ‌بری‌ها و ظروف سیمین جانشین سنگ نگاره‌های یادبود شده بود.

 - کتیبه‌های شاپور دوم

تصویری حکاکی شده، از شاپور دوم و سوم، در طاق بستان در نزدیکی کرمانشاه 
  1. در مشکین شهر، در شرق آذربایجان، در سال ۱۳۴۵ کتیبه‌ای به زبان پهلوی کشف گردید که دارای ۲۱ سطر است. احتمالاَ کتیبه در اصل به دستور نرسی به یادبود بنای دژی نگاشته شده بوده که ساختمان آن بعداً در زمان شاپور دوم به پایان رسیده است. کتیبه با ذکر تاریخ ماه مهر سال ۲۷ پادشاهی شاپور دوم که معادل ۳۳۵ میلادی است، آغاز می‌گردد.
  2. در ایوان (یا مغاره) کوجک طاق بستان در ۵ کیلومتری شمال شرقی شهر کرمانشاه دو نقش برجسته یکی از شاپور دوم در سمت راست و دیگری از شاپور سوم در سمت چپ آن وجود دارد. در کنار هر یک از آن دو، کتیبه‌ای به زبان پهلوی  اسم و نسب هر یک، کنده شده است. کتیبه شاپور دوم دارای ۹ سطر و کتیبه شاپور سوم دارای ۱۳ سطر است.


نوع مطلب : استان اذربایجان غربی  اردبیل  استان آذر بایجان شرقی  تمدن های باستانی ایران  انگور  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی  انگور درختی دارویی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مانی و آیین مانوی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:دوشنبه 17 فروردین 1394-11:12 ق.ظ


با دگرگونی اوضاع سیاسی ایران در قرن سوم میلادی که به دنبال سقوط حکومت اشکانی روی داد ،اوضاع فرهنگی و اجتماعی نیز مجال تحول یاقت و تمایل خود را به تغییر و اصلاح بروز داد.

مانی در چنین روزگاری به تبلیغ اندیشه‌های خود پرداخت. در واقع آئین مانی با ماهیت بدبینانه خود و تمایل به زهد و ریاضت، انعکاسی از اوضاع دشوار و بحرانی ایران در قرن سوم میلادی بود و از این رو با توفیق روبرو شد.

در باب مانی و آئین او تا قرن حاضر، ماخذ و اطلاعات ما از روایات یعقوبی، مسعودی، بیرونی، ابن ندیم و شهرستانی و بعضی ردیه‌های آباء یونانی، لاتینی و سُریانی تجاوز نمی‌کرد.  با کشف اسناد مانوی در تورفان ترکستان و فَیوم مصر،آگاهی های  قابل اعتمادتری به دست آمد.

مانی در دوران فرمانروایی اردوان پنجم اشکانی در حدود ۲۱۶ م. در قریه‌ای در شمال بابِل بدنیا آمد. نژاد او از جانب پدر و مادر به خاندان اشکانی منسوب کرده‌اندکه البته قابل تامل است و بعید نیست که ناشی از تمایل پیروان وی بوده باشد که خواسته‌اند مانی را نیز مانند بودا و بعضی پیامبران شرقی به خاندان شاهی منسوب کنند.

پدرش «بابک» به طایفه مغتلسه از مذاهب گنوسی رایج در میان درود آن روزگار پیوسته بود و مانی هم در چنین محیطی پرورده شد. به ادعای مانی در دوازده سالگی فرشته «توم» بر وی ظاهر شد و در ۲۴ سالگی از جانب «خداوندگار بهشت نور» بر او وحی نازل شد و مانی را به جدایی از مُغتسله واداشت. در همین روزگار بود که مانی برای نخستین بار به تبلیغ اندیشه خود پرداخت و این زمان با آخرین سال پادشاهی اردشیر بابکان مصادف بود.

مانی یک چند در نواحی هند به مسافرت و نشر دعوت خود پرداخت و روایات ارتباط او با چین هم ظاهراً باید مربوط به مسافرت‌های او در نواخی کوشان و خراسان بوده باشد. دعوت مانی در این نواحی پذیرفته شد و اردشیر بابکان و شاپور اول نیز که وی را در نشر این دعوت آزاد گذاشته بودند، شاید اندیشه وی را وسیله ایجاد وحدت بین پیروان ادیان مختلف قلمرو خویش می‌پنداشتند، نه مخالف آیین زرتشت .

به هر حال به نظر می‌رسد که شاپور در ابتدای سلطنت خود، دین مانی را مناسب ترین وسیله برای اجرای سیاست ایجاد وحدت در یک قلمرو بسیار وسیع تشخیص داد. به احتمال به نظر او، آئین مانی به سبب جنبه ترکیبی خود، بهتر از هر دین دیگری می‌توانست مورد قبول مردمان و نژادهای مختلف ساکن در قلمرو ساسانیان واقع شود.

البته این طرز تلقی شاپور از آئین مانی، به معنی گرایش او به این اعتقاد نبود، بلکه حاکی از توجه یا امید او به فوایدی بود که در امر ایجاد وحدت در تمام قلمرو ساسانی، از این آئین تازه توقع داشت. احتمال می‌رود یک علت دیگر در تسامح شاپور نسبت به مانی، جلوگیری از گسترش رو به رشد قدرت روحانیون زرتشتی و مداخله آنها در امور حکومتی بوده باشد.

مانی چون خبر مرگ اردشیر بابکان و جلوس شاپور را شنید، به ایران بازگشت و در خوزستان به حضور شاه جدید بار یافت. باریابی مانی هم به درخواست و وساطت پیروز (فیروز) برادر شاپور که آیین مانوی گرویده بود، ممکن شد.
مانی چند سال با موکب شاپور همراه بود و حتی در بعضی لشکرکشی‌ها در کنار شاه ساسانی قرار داشت. چنان بر حسب روایات، در جنگ پیروزمندانه شاپور با والریانوس -امپراتور روم- و به قولی شاید در جنگ با گوردیانوس همراهی کرد. تسامح دینی شاپور و مساعدت وی به مانویان و نیز گرویدن دو تن از برادران شاپور به نام‌های «مهر شاه» و «پیروز» به آئین مانی، زمینه خوبی را برای پیشرفت کیش مانوی فراهم کرد. حتی ارتباط خوب مانی با شاپور تا آنجا پیش رفت که مانی یکی از کتب عمده خود یعنی شاپورگان را به نام شاهنشاه ساسانی کرد و به او اهدا نمود.
اما وسعت دامنه تبلیغات مانی، نارضایتی رهبران دیگر ادیان قلمرو ساسانی مانند بودایی، یهودی و مسیحی و بخصوص روحانیون زرتشتی را برانگیخت. سرانجام شاپور به اصرار موبدان، مانی را از موکب خود راند و دستور به توقف فعالیت او داد. یعقوبی حتی از تصمیم شاپور بر کشتن مانی سخن می‌گوید و ابن عبری هم به خطا، شاپور را کشنده مانی معرفی می‌کند. البته این اقدام شاپور در محدود کردن فعالیت‌های تبلیغاتی مانی، در حکم تسلیم شدن شاپور به نفوذ موبدان و قدرت طلبی‌های ایشان نبود، بلکه شاپور در جهت حفظ وحدت و امنیت کشور، فعالیت‌های مانی را محدود کرد.



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

خوانش و کتاب خوانی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:سه شنبه 26 اسفند 1393-11:50 ق.ظ

کتاب است آیینه روزگار

که بینی در او رازها آشکار

گشاید به دانا همه راز خویش

ز نادان نهان دارد آواز خویش

کتاب یکی از مهم ترین ابزارهای فرهنگی است که در طی قرن های دراز، همواره عامل مهمی در  رشد و پویایی جامعه های بشری بوده است .کتاب با وجود رشد روزافزون رسانه ها و ابزارهای پیشرفته دیگر، هم چنان جایگاه ویژه و یگانه خود را حفظ کرده است.زیرا که خوانش و کتاب خوانی ، ابزار خوبی برای دستیابی به ماهیت مشکلات است.کتاب ، انسان  را با جهان می دهد.

میزان توجه به خوانش و کتاب خوانی، نشانگر رشد فرهنگی و ملی هر کشور است و از نماد های توسعه یافتگی کشورها تلقی می گردد.

بی توجهی به کتاب و کتاب خوانی یک بیماری فرهنگی و اجتماعی است .زیرا که فرهنگ مطالعه و کتاب خوانی در بین گروه های  اجتماعی  جامعه فرا گیرنشده است. این امر در دراز مدت ضربه های جبران ناپذیری بر پیکره فرهنگ وارد می کند.

آدمی به وسیله مطالعه می تواند با اندیشه های دیگران رابطه برقرار کند و از دستاوردهای علمی و ادبی دیگران بهره مند گرددد.مطالعه ، نیاز روانی رابرطرف  می کند و در کنار کمک به رشد شناخت، جنبه های عاطفی و اجتماعی انسان را نیز صفامی دهد.کتاب خوراک روان آدمی است .

در مطالعه باید از سطحی نگری پرهیز کرد و به همه جانبه نگری و اندیشه منطقی روی آورد.تمام زندگی انشان از سرآغاز زایش تا واپسین روزهای زندگانی در راستای یادگیری قرار دارد.این یادگیری و آگاهی شایسته است که در چهار ستون صورت گیرد :

1-یادگیری برای دانستن (پندار و اندیشه نیک )

2-یادگیری برای سخن گفتن  (گفتار نیک )                                               

3-یادگیری برای زیستن(کردار و رفتار نیک)                                                                                     4-یادگیری برای باهم زیستن (کنش اجتماعی )

 منظور از مطالعه تنها پیشرفت تحصیلی دانش آموزان نیست  !

بلکه  :   1-خودکفایی

          2  -یادگیری

          3  -خودآموزی ،در طول زندگی است.

خوانش و کتاب خوانی و استفاده از منابع، اساسی ترین نیازهای فرزندان برای ادامه زندگی سالم و تربیت و بالندگی آنهاست.

 کتاب  آموزگاری است که :

1-به رایگان آموزش می دهد می دهد.

2- هرگز خسته نمی شود،

3-همیشه  بیدار است.

4-با چهره ای گشاده ما را می پذیرد

5-از  ما دلگیر نمی شود

6- با ما جدال نمی کند

7-آنچه را که نمی دانیم با مهربانی به ما می آموزد.

8-هیچ وقت ما را سرزنش نمی کند




نوع مطلب : استان اذربایجان غربی  اردبیل  استان آذر بایجان شرقی  تمدن های باستانی ایران  انگور درختی دارویی  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

سیاوش شاهزاده ایرانی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:چهارشنبه 20 اسفند 1393-06:08 ب.ظ

سیاوش نماد پاکی و راستی :

سیاوش  ( سیاووش - سیاوخش پهلوی) از شخصیت های پاک کتاب سترگ وارزشمند فرزانه توس ،شاهنامه است او فرزندی پهلوان و برومند از نژاد کاوس است.واژه سیاوش در نوشته های اوستایی به صورت سیاورشن آمده است و  سیاورشن  به معنای :دارنده ی اسب نر سیاه است.در شاهنامه نیز اسب سیاوش با صفت شبرنگ (به رنگ شب = سیاه) آمده است.


چکیدهٔ داستان سیاوش و سودابه در شاهنامه

سیاوش از ازدواج زنی از نژادگرسیوز با شاهنشاه ایران کیکاوس زاده شد. کیکاووس، سیاوش را به رستم سپرد؛ رستم، در زابلستان، سیاوش را آیین سپاه راندن و کشورداری آموخت. چون سیاوش از زابلستان به کاخ پدر بازآمد، کاووس وی را نواخت و به شادی آمدن فرزند جشنی برپا کرد.

بانو سودابه دخترشاه سرزمین هاماوران و همسر کیکاووس، شیفته سیاوش شد چنان که در نهان، پیکی به سوی سیاوش فرستاد و او را به شبستان شاهی فراخواند؛ سیاوش نپذیرفت. روز دیگر، سودابه نزد شهریار رفت و از وی دستوری خواست که سیاوش را به شبستان بفرستند تا وی از میان دختران همسری برای خود برگزیند. سیاوش، به ناچار به شبستان رفت. در بار سوم، سودابه، سیاوش را به نزد خویش فراخواند اما سیاوش برآشفت و به تلخی از آنجا برخاست. سودابه، کاووس را باخبر کرد و سیاوش را متهم ساخت. کاووس، در این اندیشه بود که سیاوش را به کیفر گناه بکشد.

در آزمایش نخست : شاه نخست جامه و دست سودابه را بویید و در آن بوی شراب یافت و در دست و بر سیاوش، بوی گلاب به مشامش رسید؛ و دانست که سودابه به ناراستی سخن گفته است و پسرش بی‌گناه است.

خواست که سودابه را بکشد، از شاه هاماوران اندیشه کرد که به کین‌خواهی برخیزد!

پس به سخن موبدان، آتشی برپا کرد که گناهکار را از بی‌گناه جدا سازد؛ سیاوش در این آتش رفت. سیاوش، این آزمایش را پذیرفت؛ و روز دیگر در آتشی که کاووس آماده کرده بود، با اسب شبرنگ خویش که بهزاد نام داشت، وارد شد و تندرست از آن بیرون آمد.

چون شاه خواست سودابه را بکشد، سیاوش میانجیگری کرد و او را از این کار مانع شد.

همسران سیاوش

سیاوش نخست با دختر پیران ویسه به نام جریره ازدواج کرد. سپس به پیشنهاد پیران با دختر افراسیاب به نام فرنگیس ازدواج کرد.

ثمره ازدواج سیاوش و جریره پسری است به نام فرود. فرود به معنای فروتن

فرزند سیاوش و فرنگیس پسری است به نام کیخسرو.

گل لاله واژگون در پاوه و اورامانان و برخی دیگر از مناطق ایران به نام گل اشک سیاوش نامیده می‌شود.

گویند این گل در آن زمان که گلوی سیاووش پاک‌نهاد با تیغ تیز گرسیوز خونریز، آن پلید دژخیم بدنهاد، آشنا می‌شد، گواه آن رخداد بود. از پس آن اندوه، گلگونه رخ، سر به زیر افکند تا آرام آرام اشک بریزد بر بی گناهی سیاووش.

چو سرو سیاوش نگونسار دید
سراپرده دشت خونسار دید
بیفکند سر را ز انده نگون
بشد زان سپس لاله واژگون

لاله واژگون یا لاله نگونسار، در نقش سرستون‌های ساسانی‌ها و نیز در موزه طاق بستان (گرمانشاهان )در کنار نقش پادشاه ساسانی دیده می‌شود.




نوع مطلب : استان اذربایجان غربی  اردبیل  استان آذر بایجان شرقی  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

انوشیروان دادگر ساسانی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:پنجشنبه 6 آذر 1393-07:41 ب.ظ


انوشیروان دادگر ساسانی:


در زمان فرمانروایی انوشیروان  ، دانش و هنر درمحدودهی مرز های ایران امروز و سراسر قلمرو امپراتوری ساسانی به نهایت شکوه و عظمت خود رسیده بود. دوره شاهنشاهی او به همراه دوره فرمانروایی نواده اش ، خسرو دوم (خسرو پرویز) به عنوان دومین دوره طلایی امپراطوری ساسانیان شناخته میشود.

مورخان شرقی انوشیروان را بزرگترین شاه ایران قدیم دانسته اند . شاید شاهانی مانند کوروش و داریوش بزرگ از خاطرها فراموش شده بودند، و یا آنان آگاهی های اندکی از پادشاهان بزرگ هخامنشی داشته اند . ولی حالا که آشنایی با تاریخ ایران باستان به سبب پژوهش های گسترده ی بزرگان دانش تاریخ وسایر رشته های مربوط به آن چون دیرینه شناسی و آثار نویافته از کاوش های باستان شناسی و شرح وباز خوانی کتببه ها و سایر نوشته های کهن و ...بسیار بیشتراز گذشته شده است ، نمی توان انوشیروان را دارای این مقام دانست . اما بی تردید او بزرگترین پادشاه ساسانی بوده است.

دانش تاریخ گواه آنست است که انوشیروان ویژگی های یک  سرداردلاور و کارآزموده را به همراه ویژگی های پادشاهی و مملکت داری باهم به همراه دارد. او پادشاهی است دادگر و ودر عین حال سخت گیر و سخت کوش،  مردی دلاور ،جنگاور و بسیار کاردان و مدیر ، سرداری تیز هوش ،در کارها بسیار دقیق و سیاست  مداری خبره و بی رقیب است و این همه درگفتار و رفتار او هویداست.

براهل تردید بایسته است که آثار دانشمندان و بزرگانی چون محمد جریر تبری،حسن پیرنیا، هرتز فلد،ماژیران موله، عنصر المعالی و.... در کتاب هایی مانند: تاریخ طبری ،تاریخ ده هزارساله ایران،سرزمین جاوید ، قابوسنامه  ، تایخ یقوبی ، ابن خلدون ، بلاذری و...... مراجعه کنند تا به یقین برسند و  ازبطلان بافته های برخی آگاهی یابند.


اوج قدرت و عظمت امپراتوری ساسانی :

شکست دادن امپراتوری های روم و دریافت  غرامت از آنها .

دولت هیاطله را برای همیشه از صفحه روزگار نابود کردند .

زرد پوستان ترک (از طایفه های مغول )موسوم به خزرهای شمالی تنبیه شدند .

سایر ترک های  آن سوی جیهون از یکه تازی ودست درازی به سایر نواحی دست برداشته و به جای خود نشستند .

حبشی ها (سیاه پوستان اتیوپی ) را از یمن راندند و این سرزمین دست نشانده ایران گردید .

رنسان و دگرگونی های این دوره ، در امور داخلی ایران ،روح جدیدی به کالبد ایران دمید و  ایران و ایرانی به بالندگی و رشد رسید و افزون بر دانش های ایرانی با دانش های یونان و روم نیز آشنا شد.

شاید بتوان گفت که انوشیروان آخرین ستاره ای بود که در افق ایران باستان درخشید .زیرا که ایران ایرانی بعد از افول او ،به واسطه ی  اشتباه کاری ها  و خبط های جانشینان او ، و  دیگر  عوامل با سرعت  هرچه تمام تر رو به زوال و انحطاط رفت و دیری نگذشت که دولت اردشیر پابکان منقرض گردید . ....

و  برای ایران تاریخ جدیدی شروع شد !


شخصی که به انوشیروان در اصلاح و باز سازی کارهای کشور بزرگ ایران در دوره ساسانی، کمک های گران بهایی کرده است، همان بزرگ مهر(بوزرجمهر )  وزیر توانمند ، کاردان  ، دانشمند بزرگ دانش ریاضی و مخترع بازی تخته نرد است .

بزرگ مهر در آغاز آموز گار  هرمز پسر انوشیروان بود. زمانی که  شاه دانایی و لیاقت وی  را مشاهده کرد ، او را به مقام وزارت برگزید. در باره ی  خردورزی  و کفایت این وزیزتوانا حکایت های زیاد گفته  و نوشته است که در این مختصر نمی گنجد  اما شایسته خوانش و بررسی است .


انوشیروان

درباره دانش و هنرپروری انوشیروان

انوشیروان دادگر دارای شخصیتی بسیار هنر دوست و دانش پرور بوده است و عقاید و باور های  مخالفان خود را تا جایی که به امنیت کشور لطمه وارد نمی کرد، تحمل می نمود.

به فرمان او کتاب اوستا در یک مجموعه منظم جمع آوری شد و آنچه امروزه از اوستا باقی مانده، دست آورد کوشش های انوشیروان است.

همچنین کتاب ارزشمند بیدپای هندی یا همان کلیله و دمنه به دستور کسری به ایران آورده شد و به زبان فارسی پهلوی ترجمه شد.

در مقدمه شاهنامه ابومنصوری در این باره آمده است: “از کسری انوشیروان چیزی مانده است که از هیچ پادشاه نمانده است (یعنی کلیله).”‌

بازی شطرنج نیز به فرمان او از هند به ایران آورده شد و رواج یافت.

دانشگاه پزشکی گندی شاپور در زمان او ساخته شد .

می توان این دانشگاه را  نخستین دانشگاه پزشکی جهان با ساختار مدرن دانست .

در زمان کسری کتابخانه ی  دانشگاه گندی شاپور بزرگترین کتابخانه جهان محسوب می شد.


در دوره پادشاهی خسرو انوشیروان، امپراتور روم جوستینیان که یک مسیحی متعصب بود، آکادمی آتن که آخرین پایگاه تدریس آیین های غیر مسیحی در روم بود را بست و اساتید مکتب افلاطونی نو که هفت نفر بودند به ایران و دربار ساسانیان پناه آوردند و با پیشواز گرم کسری روبرو شدند.

در دربار کسری، هفتاد تن از بزرگترین دانشمندان آنروز ایران و جهان حضور داشتند که او را در امور مختلف کشورداری یاری می نمودند.

انوشیروان

اصلاحات کسری

کسری انوشیروان سیستم مالیاتی کشور را اصلاح نمود .

قانون مدونی برای اخذ مالیات بر اساس میزان داراییهای اشخاص وضع نمود .

تا درآمد پایداری برای دولت فراهم شود و هم به طبقات کم درآمد فشاری وارد نیاید.

او طبقه دهقان یا همان خرده مالکان را تقویت نمود

 برخی مسولیت های لشکری را نیز به دهقانان سپرد تا  پشتوانه محکمی برای ارتش پدید آید و از قدرت گرفتن بیش از حد اشراف جلوگیری شود.

کسری اموال و دارایی هایی را که در دوران فتنه مزدکیان از طبقات مختلف مردم گرفته شده بود را به آنان باز گرداند و کشور را از هرج و مرج رهایی بخشید.

او کشور را به چهار بخش تقسیم کرد و اداره امور نظامی هر بخش را به یک اسپهبد سپرد .

لقب ایران اسپهبد را از میان برداشت تا تمرکز قدرت نظامی در دست یک نفر نباشد.

خسرو ارتش ایران را ساماندهی نمود و یک ارتش حرفه ای و بسیار با دیسیپلین که سربازان آن حقوق منظم دریافت می کردند تشکیل داد. 

ارتش ایران در زمان انوشیروان از نظر نظم و تشکیلات بسیار پیشرفته تر از ارتش روم بود.

در دوره شاهنشاهی ساسانیان و بخصوص دوره انوشیروان، بازرگانی در نهایت رونق خود بود و ایران قطب اقتصادی جهان محسوب میشد.

استفاده از پول یکسان در کشور و نوعی بانکداری نیز رواج داشت، بطوریکه واژه چک از زبان فارسی به زبان های اروپایی رفته است.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نسب نامه ی هخامنشی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:شنبه 1 آذر 1393-08:53 ب.ظ



نوع مطلب : انگور درختی دارویی  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند  انگور - کریم خان زند 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

شاپور یکم ساسانی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:شنبه 1 آذر 1393-08:21 ب.ظ

این سنگ نگاره شا‍‍‍‍‍‍بور یکم  را سوار بر اسب نشان می دهد-خان تختی

شاپور یکم ( : sh h p w h r y شَهپُهْر)، پادشاه قدرتمند قرن سوم میلادی و نویسنده کتیبه‌های صخره‌ای متعدد وکعبه ی زرتشت است.

شاپور یکم پسر اردشیر یکم و بانو می‌رود بود. او در جنگ‌های پدرش علیه پارتی‌ها شرکت کرد. اردشیر او را آرامترین، باهوش‌ترین، شجاع‌ترین و تواناترین فرزندش تشخیص داد و اردشیر، شاپور را در مجمع نجیب‌زادگان، کاندید جانشینی‌اش کرد. او در کتیبه اعطای نشان در نقش رستم و فیروزآباد اردشیر یکم به عنوان وارث نمایان است.

بلعمی می‌گوید : «اردشیر تاج را با دست‌های خودش بر سر شاپور گذاشت»  مسعودی این گفته را تائید می‌کند، اردشیر بعد از آن کناره‌گیری کرد تا به پرستش خدا بپردازد و یک سال یا بیشتر زندگی کرد.

در نسخه‌های خطی مانوی کلن، مانی ۲۴ ساله بود، یعنی در سال ۲۴۰ میلادی، اردشیر شهر هترا را مطیع کرد و شاه شاپور، پسرش، دیهیم (نیم تاج) سلطنتی بزرگ را بر سرش گذاشت، همچنین دوره کنیسه را نشانه‌گذاری کرد.

امپراطور گوردیانوس سوم نامه‌ای از آنتیوخ در سوریه به مجلس سنا فرستاد که او خطر «شاه‌های ایران» را از شهر برطرف کرد. که این به معنی آن است که در سال ۲۴۲ پ. م ایران دارای ۲ شاه بوده است


جنگ اول با روم

شاپور اول در نبردها همراه پدرش بود و این همراهی باعث شد برای رزم مهیا شود و موفقیت خود را در جنگ علیه روم تضمین کند. 
این جنگ، از سال244تا258میلادی بطول انجامید. مسئله ی ارمنستان شاپور را دوباره با روم، درگیر کرد چرا که روم با وجود تعهد در عدم مداخله، نمی‌توانست با خونسردی شاهد الحاق این سرزمین به قلمرو حریف دیرینه ی  خویش باشد.  در عصر خسرو بزرگ،پادشاه ارمنستان که در ماجرای گوردیانوس بر ضد ایران با روم همکاری کرده بود، بر اثر یک توطئه داخلی که ظاهراً شاپور هم در آن دستی نامرئی داشت، کشته شد. پس از وی شاهزادگان و بزرگان ارمنستان خود را فرمانبردار شاپور خواندند و شاپور پسر خویش هرمز اردشیر  را به نام ارمن شاه، فرمانروای ارمنستان کرد اما اقدام رومیان، در پناه دادن به تیرداد، پسر خردسال خسرو، مایه ی  ناخرسندی شاپور شد و امپراتور روم گالوس نیز از پرداخت باقی‌مانده ی  غرامت یا در واقع باجی که فیلیپ، آن را تعهد کرده بود، نیز خودداری کرد، بنابراین بهانه‌ای به دست شاپور افتاد تا به روم حمله کند و در باربالیسوس حدود میانه فرات شصت هزار نفر از سپاهیان رومی را نابود کرد و حدود ۳۷ شهر رومی در سوریه و کاپدوکیه (ارمنستان روم) در طی این جنگها تسخیر یا غارت شدند.

جنگ سوم با روم

چیرگی شاپور یکم بر والرین، امپراتور روم، در نقش رستم

بالاخره لزوم مقابله با این تاخت و تازها،والرین امپراتور سالخوردهٔ روم، را واداشت تا با نجات دادن نتاکیه، روم را از تهدید شاپور برهاند. والرین مثل امپراتور قبلی خود دسوس(دقیانوس) در تعقیب و آزار مسیحی‌ها اهتمام زیادی داشت والریانوس، امپراتور روم، پسرش را به غرب فرستاد و خود برای مقابله با ایرانیان راهی شرق شد. وی به سال ۲۵۷ میلادی موفق به باز پس گیری انتاکیه شدولی دو سال بعد پیش از مواجهه با شاپور در اثر طاعون بسیاری از لژیون های خود را از دست داد و در نهایت چندی بعد، در اواخر سال ۲۵۹ یا اوایل ۲۶۰ در جنگ ادسا، در ترکیه ی امروزی و شمال انتاکیه در کشور خود، از شاپور شکست خورد و اسیر شد. به دنبال اسارت او تعداد زیادی از همراهانش که به قول شاپور، شامل صاحب منصبان، سناتورها و سرداران روم می‌شد نیز به اسارت افتادند. روایت های به جا مانده که از استفادهٔ مهندسان رومی، در بنای شهرها و ساختن بندها در کارون حکایت دارد.

شاپور به افتخار این پیروزی دستور حک پیکره‌ای عظیم، در دل کوه رحمت، در نقش رستم و بعداز آن در شهر بیشاپور را داد که وی را پیروزمندانه نشسته بر اسب، نشان می‌دهد، در حالی که مچ دست امپراتور والریانوس را به نشانه اسارت در دست گرفته، و فیلیب عرب را نشان می‌دهد که به نشانه تسلیم در برابر وی، زانو زده و خراجگذار امپراطوری ساسانی گشته‌است. اسیر شدن والریانوس اثر غریبی در دنیای آن روز کرده و در انظار عالم، بر عظمت و ابهت خاندان ساسانی فوق‌العاده افزود.این واقعه بی‌نظیر، افسانهٔ آسیب ناپذیری روم را بک بار دیگر بی بنیان نشان داد. مسیحیان این اسارت را عقوبت الهی در حق دشمن ستمکار خویش خواندند و راجع به رفتار اهانت آمیز شاپور در حق او مبالغه کردند تا سرنوشت او را بیشتر عبرت‌انگیز نشان بدهند

مجسمهٔ شاپور یکم در غار شابور، بی شابور کازرون امروزی 

واقعه اُذینه

شاپور پس از تاخت و تاز در سوریه و کاپدوکیه قصد بازگشت به ایران نمود و در حین مراجعت به دلیل غرور و تحقیر اذینه امیر عرب، که حکمرانی شهر پالمیر واقع در صحرای شام را داشت، مورد حمله وی قرار گرفت. این شهر مرکز تجارت شرق و غرب بود. درباره موفقیتهای اذینه در این موقع بیشک تاریخ نویسان گزافگویی بسیار کرده‌اند. اینکه شاپور توانست غنایم فراوان به همراهاسیران جنگی  رومی بسیار با خود به ایران بیاورد نشان می‌دهد که در روایات مربوط به حمله اذینه عرب بر او تا چه حد باید مبالغه رفته باشد. اما او به هر حال اذینه چند سال بر سوریه و قسمت عمده ایالات رومی آسیا قدامی تسلط داشت و گرچه به ظاهر دست نشانده روم بود ولی در حقیقت کم و بیش استقلال داشت و از طرف گالینوس قیصر روم به لقب امپراتوری نائل شد.

ایرانیان بدون هیچ نتیجه‌ای تا سال ۲۶۵ جنگ خود با پالمیر را ادامه دادند تا اینکه اذینه به قتل رسید، زن او به نام زینب (زنوبی) به همراه پسرش وَهب اللات، زمام امور را در دست گرفت. وَهب اللات می‌خواست در مقابل رومیان مستقل شود در سال ۲۷۱ خود را اگوستوس خواند. آنگاه اورلین قیصر روم لشکر نیرومند به پالمیر کشید و پس از مقاومت دلیرانه‌ای که زینب نمود، شهر سقوط کرد و ویران شد زینب سعی کرد به ایران بگریزد ولی موفق نشد و رومیان او را گرفتند و به روم بردند. اکنون خرابه‌های عظیمی باقی است که از جلال و شکوه این دولت ناپایدار حکایت می‌کند



تندیس مومی شاپور یکم در موزهٔ تاریخ فارس، شیراز

میان رودان(میان دورود)

مرزهای روم و ایران، بر اساس موفقیت های نظامی هر کدام از طرفین،‌بین دجله و فرات جابجا می شد،‌ اما این امر به معنی محدود شدن سفر نبود. در حقیقت،‌ مردم های هر دو سوی مرزها، از مرز می گذشتند و با هم داد و ستد و ازدواج می کردند. این سهولت در رفت و آمد از این سو به آنسوی مرزها،‌ باعث شد که جاسوسی به کار آید و دادن اطلاعات به دشمن را هر دو طرف خیانتی بزرگ تلقی کنند. در آن زمان بین النهرین در دست ایرانیان بود

ارمنستان

 در گذشته ارمنستان در مقابل اردشیر ایستادگی کرده و لشکر او را شکست داده بود،‌ بنابراین بایستی مسئله ارمنستان حل می شد. ارمنستان مهمترین عامل اختلاف بین ایرانیان و رومیان بود و تا آخر دوره ساسانی نیز مشکل عمده باقی ماند. وضعیت ارمنستان بسیار پیچیده و برای هر دو طرف،‌به دلایل منافع راهبردی و اقتصادی مهم بود. ارمنستان مانند منطقه ای حائل برای دو طرف باقی مانده بود و همین مسئله بهانه کافی به دست شاپور داد تا به این وضعیت خاتمه دهد او نقشه قتل خسروشاه را در ارمنستان را طرح‌ریزی کرد و شاه دیگری به نام تیرداد منصوب کرد که به او وفادار بود و از ۲۵۲ تا ۲۶۲ م حکمرانی کرد. علت اهمیت ارمنستان برای ایرانی ها کاملاً آشکار است،‌زیرا چندین وارث تاج و تخت ساسانی ابتدا در ارمنستان حکمرانی می کردند و شاه بزرگ ارمنستان نامیده می شدند. هیچ کدام از دیگر سرزمین های شاهنشاهی ساسانی دارای چنین عنوان مهمی نیستند.


شابور یکم و یهودیان :

نام شاپور اول را اغلب با نام شموئیل، روحانی بزرگ یهود بابل در تلمود می‌یابیم. شموئیل و راب دو تن از دانشمندان یهودی اند که بیش از همه در تاسیس مرکز تحقیقات و تتبعات علوم یهودی در بابل سهم بسزائی دارند. راب متولد اورشلیم بود و علوم دوره خود را از عمویش حیا و از یهودا ناسی آموخته بود. شموئیل بابلی بود و گذشته از وسعت دانش در الهیات چشم‌پزشک نیز بود و از بسیاری از علوم دوره خود اطلاعاتی کافی داشت. تلمود می‌گوید که شموئیل آزمایشهای پزشکی را اغلب بر بدن خود انجام می‌داد بحدی که همسرش گاهی از دیدن این آزمایشات تعادل خود را از دست داده و مدتی بیهوش بر زمین می‌افتاد. شخصیت مذهبی و اجتماعی شموئیل بیش از راب بود زیرا طبق تلمود هرگاه اختلافی در امری روی می‌داد، نظر شموئیل را بر راب ترجیح می‌داد

یهودیان زیر سلطه شاپور اول از آزادی فراونی برخوردار بودند. هر کجا اختلافی بین رسوم یهودیت و قانون مملکتی پیدا می‌شد، شموئیل دستور می‌داد که قوانین مملکت را رعایت کنند. بدین ترتیب شموئیل می‌کوشید از اختلاف و برخورد یهودیان با دولت مرکزی بکاهد

از تلمود چنین بر می‌آید که شموئیل در بسیاری امور غیر یهودی مطلع تر از راب بود. با وجودی که راب و شاپور روابطی داشتند، مدرکی در دست نیست که این دو همدیگر را از نزدیک می‌شناختند. برعکس، شموئیل در چند فرصت با شاپور نشست و برخاست داشته است. در یکی از کتب تلمود بنام Baba Mezia, 70b یکی از مثلث‌های کتاب مقدس را (هر که مال خود را به ربا و سود بیافزاید آنرا برای کسیکه بر فقیران ترحم کند جمع می‌نماید- کتاب سلیمان، باب ۲۸، آیه ۸) اینطور تفسیر می‌کند: شاپور مال یهودیان ثروتمندی که از راه نادرست سرمایه اندوخته‌اند گرفته و آنرا بین فقرا تقسیم کرد.

راشی مفسر بزرگ یهود کلمه فقیر را «فقیر در معنویات و نه در مادیات» تفسیر می‌کند. بدین ترتیب راب شاپور را مرجعی برای مجازات یهودیان فاسد می داند.

معلوم نیست که شموئیل و شاپور چگونه و از کجا با هم آشنائی پیدا کرده اند. تلمود می گوید که شاپور دوست داشت در عید سوکوت (سایه‌بندان) شیرینکاری‌هایی که شموئیل با جام‌های شراب انجام می داد را تماشا کند. امکان دارد که شاپور در عیدهای یهودیان شرکت می جسته است.

بدون شک روابط حسنه شاپور اول با یهودیان ناشی از سیاست التقاطی Syncretistic او در زمینه مذهب بود. شاپور می خواست اقوام و قبائل و مذاهب مختلف امپراتوری وسیع خود را زیر یک پرچم متشکل گرداند و شاید از عقاید همه دین واحدی پدید آورد. بدین ترتیب دینی که مانی بوجود آورده بود،‌ از نظر شاپور،‌ مناسب ترین دین برای چنین امپراتوری به شمار می رفت. پشتیبانی شاپور از دین مانی که امکان داشت،‌ جای مسیحیت را به آسانی بگیرد از اینجا سرچشمه می گیرد. شاپور همچنین ترجمه رسائل و کتاب های مذهب های مختلف را به زبان پهلوی تشویق می کرد. شاپور در یکی از جنگ های خود علیه رومی ها برای تصرف شهر قیصیریه تعداد ۱۲ هزار نفر یهودیان این شهر را به قتل رساند. یهودیان قیصیریه در دفاع از این شهر با سربازان رومی همکاری می کردند. تلمود در اینجا مسئله چاک زدن پیراهن را به عنوان عزاداری مطرح می کند. شموئیل در این مورد با چاک زدن پیراهن مخالفت می کند. از سوی دیگر تلمود از قول شاپور می گوید که وی حتی یکنفر یهودی هم در عمر خود نکشته است. تلمود توضیح می دهد که مقصود شاپور این است که هیچگاه دستور قتل هیچ فرد یهودی را صادر نکرده است. عده ای از مورخین یهود عقیده دارند که علت مخالفت شموئیل در چاک زدن پیراهن،‌ دوستی وی با شاپور بوده است. بعقیده این مورخین شموئیل در این جنگ پشتیبان شاپور بوده و مخاصمه یهودیان قیصریه علیه قوای علیه قوای شاپور مورد نفرت او بود.

در یکی از مشاجرات مذهبی شاپور دربارهٔ این عقیده یهودیان که مسیح سوار بر الاغ ظهور خواهد کرد که پیشنهاد می کند که اسب سفیدرنگ او را برای مسیح بفرستند. شموئیل در جواب می گوید: آیا اسب صدرنگ داری؟ ترجمه درست پاسخ شموئیل کاملاً روشن نیست.

در یک مصاحبه دیگر شاپور از شموئیل می‌پرسد که وی (یعنی شاپور) شب چه خواب خواهد دید. شموئیل جواب می‌دهد که شاه امشب درباره رومی‌ها خواب خواهد دید که او را اسیر کرده و مجبور می‌کنند که هسته خرما در یک آسیاب طلائی آرد کنند. تلمود می‌گوید که در آنشب شاپور خواب وحشتناکی دید.

شموئیل در تلمود با اسامی مختلف خوانده می‌شود. یکی از این اسامی «شاپور ملکا» یعنی شاپورملک است. امکان دارد که این لقب را به خاطر دوستی او با شاپور به وی داده‌اند. پاره‌ای تفسیر می‌کنند که همانطور که شاپور پادشاه ایرانیان است، شموئیل پادشاه یهودیان محسوب م شود. ناگفته نماند که گاهی روحانیون یهود را عنوان «ملک» می داده‌اند. نام دیگر شموئیل اریوک است که معنی درست آن روشن نیست.

در Baba Mezia, 119a آمده است که شاپور، قانون مالکیت یهود را که توسط ربی شمعون وضع شده بود تصویب کرد. راشی تفسیر می‌کند که مقصود یا شاپور پادشاه ساسانی است یا شموئیل که گاهی ملک‌شاپور خوانده می‌شود. در هر حال، راشی و سایر مفسران معتقدند که شاپور در قوانین یهود وارد بوده و بعید نیست که او نیز قانون فوق را تصویب کرده است.

تلمود بطور کلی چهره شاپور اول را به صورت مثبت ترسیم می‌کند و شاپور روی هم رفته دوستدار و مدافع یهودیان قلمداد می‌گردد. دوره بین وفات شاپور اول (۲۷۳ میلادی و جلوس شاپور دوم (۳۰۹ میلادی) دوره‌ای است که یهودیان می‌کوشند آثار ارزنده شموئیل و راب را مورد مطالعه دقیق قرار داده و راه را برای توسعه و نضج و بالاخره ختم تلمود بازنماید


کتیبه‌های شاپور :

الف - کعبه زرتشت


این کتیبه بر دیوار ساختمان کعبه زرتشت در نقش رستم کنده شده است. ساختمان کعبه به صورت مکعب است و بر سه ضلع آن به سه زبان پهلوی،‌ پارتی و یونانی نگاشته شده است.

تحریر پهلوی دارای ۳۵ سطر و بر دیوار شرقی،‌

تحریر پارتی دارای ۳۰ سطر و بر دیوار غربی و

تحریر یونانی دارای ۷۰ سطر و بر دیوار جنوبی است.

تحریر یونانی و پارتی،‌ نسبت به تحریر پهلوی،‌ آسیب کمتری دیده است. همچنین در تحریر پارتی و یونانی توافق بیشتری دیده می شود و این دو با تحریر پهلوی تفاوت هایی دارند. احتمالاً شاپور مطالب خود را برای دو دبیر تقریر کرده است و هر کدام مطالب را جداگانه نوشته اند که بعد در سنگ کنده شده و ظاهراً اختلاف تحریرها از اینجا ناشی گردیده است.

این کتیبه دارای ۳ بخش است:

  1. مقدمه: شامل معرفی شاپور و ذکر نسب اوست.
  2. متن اصلی که خود چند بخش است:
    1. ذکر استان های کشور
    2. شرح نخستین لشکرکشی شاپور علیه گُردیانوس قیصر روم و از میان رفتن او و جانشین شدن فیلیپوس (فیلیپ) و قبول پرداخت باج.
    3. دومین لشکرکشی شاپور در این بخش شاپور سرزمین های اشغال شده توسط سپاه ایران را بر می شمارد.
    4. لشکر کشی سوم و به اسارت درآمدن والریانوس (والرین) قیصر و ذکر سرزمین هایی که به تصرف ایران در آمده بود.
    5. ذکر تاسیس آتشکده هایی که شاپور در جاهای مختلف برای روان خویش یا اعضای خاندان خود برپا داشته و نذوراتی که برای روان خویش با خاندان پادشاهی یا بزرگان دربار به این آتشکده ها اختصاص داده است
  3. خاتمه کتیبه : مشتمل بر این نکته که شاپور این سرزمین ها را به یاری ایزدان به دست آورده و به آیندگان توصیه کرده که در کارهای ایزدان و امور خیریه بکوشند. در پایان تحریر پارتی نام دبیر نیز ذکر شده است.

کتیبه شاپور در کعبه زرتشت از چندین جهت از مهمترین کتیبه های ساسانی است.

اهمیت زبان نشاسی آن در این است که این کتیبه منبعی قدیی برای مطالعه ساختمان زبان پهلوی و پارتی است.

از نظر تاریخی،‌ شرح حوادث مهم در آن آمده است و نیز با مطالعه آن تا حدی به تشکیلات اداری و مناصب مهم این دوره پی می بریم.

علاوه بر آن،‌ ذکر تعداد بسیاری از نام های خاص در این کتیبه بر گنجینه نام های خاص ایرانی می افزاید.

ب- حاجی‌آباد

در دره رودخانه پُلوار در نزدیک آبادی حاجی‌آباد در جایی به نام غار شیخ علی یا زندان جمشید کتیبه ای بر صخره کوه به دو زبان (پهلوی و پارتی) نگاشته شده است.

این ناحیه در چند کیلومتری نقش رستم قرار دارد و جز ناحیه استخر قدیم است. تحریر فارسی میانه دارای ۱۶ سطر و پارتی دارای چهارده سطر است. در ابتدا شاپور نام و عنوان خود و جدش را ذکر می کند و سپس مضمون کتیبه می آید که درباره تیراندازی وی است. کتیبه با جمله‌ای دعایی به پایان می رسد.

پس از انتشار این کتیبه ظاهراً چندین بار متن آن بر روی لوح نقره یا سنگ جعل شده است و یکی از آنها در موزه بریتانیا است که دارای ۲۱ سطر است. سطرهای ۱ تا ۱۴ رونوشتی از تحریر پارتی و سطرهای ۱۵ تا ۲۱ به احتمال به قلمی دیگر،‌ تحریری از ابتدای همین کتیبه است.

 ج- تنگ‌براق

در سال ۱۳۳۵ کتیبه ای دوزبانه (پهلوی و پارتی) در تنگ‌بُراق،‌ دهکده‌ای کوچک در نزدیکی دزکُرد در ۱۲۳ کیلومتری غرب آباده و در حدود صد کیلومتری شمال غربی حاجی‌آباد،‌ کشف گردید.

این کتیبه آسیب فراوان دیده است و موضوع آن همانند کتیبه حاجی‌آباد با مضمونی خلاصه‌تر است.

د- نقش‌رجب

نقش رجب،‌ در سه کیلومتری شمال تخت جمشید

از شاپور اول و همراهان او همراه با کتیبه ای شامل نام و عنوان و تسب شاه به سه زبان وجود دارد. تحریر پارتی و یونانی بر روی شانه اسب شاه و تحریر پهوی در قسمت مسطح صخره دربرابر یسنه شاه کنده شده است. تحریر پهلوی ۵ سطر (سطر پنجم فقط یک کلمه دارد)‌و تحریر پارتی ۴ سطر و تحریر یونانی ۶ سطر دارد.

ه- نقش‌رستم

در صحته پیروزی شاپور اول بر والریانوس (والرین) در زیر شکم اسب شاه کتیبه ای یونانی در ۵ سطر دیده می شود. به احتمال قوی تحریرهای پهلوی و پارتی این کتیبه که احتمالاً‌بر روی شکم اسب شاه بوده،‌از میان رفته است. کتیبه یونانی نیز آسیب دیده است. مضمون آن عیناً‌مانند مضون کتیبه این شاه در نقش رجب است.






داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

عصر ساسانیان در یک نگاه

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:شنبه 24 آبان 1393-12:04 ب.ظ

عصر ساسانیان در یک نگاه:

اداری :

بالاترین مقام اداری ساسانی بزرگفرمذار ( صدر اعظم )نام دارد .او  زمام قدرت و اداره کشور را در دست داشت.


واژه ی  بزرگمهر دگرگون شده ی   بزرگفرمذار است .مورخان عرب وازه ی  بزرگفرمذار عهد انوشیروان  دادگر را به بوذرجمهر تبدیل کرده اند .

در زمان انوشیروان،کشور ایران را مرزبانان اداره می کردند. ایران زمین به چهار قسمت تقسیم شد. هر قسمت را پاذگس نامیده شد: اپاختر (شمال) خراسان (مشرق) نیمروز (جنوب) خوروران (مغرب)

هرکدام از این پاذگس ها فرمانروایی داشت که او را پاذگسبان می نامیدند .

کارهای لشگر و سپاهیان زیر نظر سپهبدان اداره می شد و به تعداد پاذگسبانان چهارگانه ، چهار سپاهبد نیز در ایران وجود داشت .

ایالت ها و پاذگس ها را به بخش های کوچکتری تقسیم شده بود. هر قسمت را ایستان می گفتند و حاکم آن را ایستاندار می خواندند.سپس هر ایستان را به چند شهر یا ولایت تقسیم می نمودند و مرکز آن را شهرستان می گفتند .

قریه را دیه می گفتند و  رئیس آن را دیهسـالار می خواندند . کشتزار ها و رزهای پیرامون دیـه را روستـاک (روستا)می گفتند .

دین:

اردشیر بابکان چون پادشاهی از خاندان موبدان بود پس از نشستن بر تخت سلطنت دین زرتشتی را آیین رسمی ایران قرار داد .

از دانشمندان زرتشتی که به پادشاهان ساسانی در تقویت و گسترش آیین زرتشتی خدمت کرده اند ،می توان :

نخست : تنسر موبد زمان اردشیر بابکان

دیگر: آذربد مهراسپندان،موبد زمان شاپور اول

 دیگری :کرتیر موبد زمان هرمزد و بهرام اول را نام برد .

در زمان ساسانیان به همت این موبدان بیست ویک نسک اوستای قدیم را به زبان پهلوی برگردان شد و آن ترجمه را زند نامیدند.زند  به معنای شرح و تفسیر است .

چون فهم کتاب زند به سبب وجود واژه های آرامی در آن مشکل می نمود . شرحی به زبان پارسی ساده بر زند نوشتند و آن را پازند خواندند .

اساس سیاست داخلی ساسانیان هماهنگی دین و دولت بود . چنانکه فردوسی می گوید :

چنان دین و دولت به یکدیگرند توگویی که از بن ز یک مادرند
 
چو دین را بود پادشـه پاسبــان تو این هر دو را جز برادر مخوان

همه ی دین های ایرانی پیش ازیورش تازیان و ظهور اسلام ، مبتی بر دو اصل خیر و شر یا هرمزد و اهریمن است . منتهی فرقی که با هم دارند در کیفیت و مدت آمیختگی شر با خیر است . در دین زرتشتی سرانجام خیر بر شر و هرمزد بر اهریمن غلبه خواهد کرد ولی در ادیان  دیگر چنین نیست .

 ادیان دیگری نیز مانند دین یهود و مسیحی . بودایی در بعضی از نواحی ایران رواج داشت .

دین یهود بیشتر در بابـل و همدان و اصفهان

دین مسیحی در ارمنستان و خوزستان و میان درود( بین النهرین )

دین بودایی در  فرا رود (ماوراءالنهر )و خراسان و بلخ رایج بود .

 


زبان و خط :    زبان ایرانیان در دوره ساسانیان زبان پارسیک یا پهلوی ساسانی بود .

خط ایران در این دوره  از خط آرامی  و آن بر گرفته از خط سومری بود و به دو نوع خط پهلوی کتیبه ای یا گشته دبیره با 19  نشانه (نویسه)و خط پهلوی کتابی یا عام دبیره  با 14  تقسیم می شد .

در این قرن تعدادی زیادی کلمات آرامی که شمار آنها به هزار کلمه می رسید وارد زبان پهلوی ساسانی شده بود .

دبیران ساسانی واژه های  آرامی را که در نوشته های خود به کار می بردند ، به آرامی تلفظ نمی کردند بلکه به زبان پهلوی  می خواندند .

نمونه: “ملکا” می نوشتند و “شاه” می خواندند

“گملا”   می نوشتند و “اشتر” می خواندند .

“کدبا” می نوشتند و “دروج” یعنی دروغ می خواندند .

این شیوه نگارش را  هزوارش می نامند .

خط پهلوی کتابی تاپایان قرن سوم هجری در ایران ادامه داشت .در آن دوره از سوی موبدان زرتشتی کتاب هایی به زبان پهلوی 

نوشته شده است .

هنر:از اهنر های دوره ساسانی می توان به معماری ، مجسمه سازی و نقاشی اشاره کرد که همه ساله مقدار زیادی از آنها توسط

باستان شناسان کشف می شود .

معماری : در دوره ساسانی هنر معماری نسبت به مجسمه سازی و نقاشی در درجه اول قرار داشت . آثار اولیه معماری ساسانی شباهت بسیاری به معماری دوره پارتی دارد . از بناهای ساسانی در قرن سوم میلادی ، کاخ اردشیر در فیروزآباد است .

یکی از آثار دوره ساسانی طاق کسری است که بقایای دربار معروف خسرو اول و دوم در تیسفون می باشد . این طاق اکنون در کناردجله در نزدیکی بغداد در جایی به نام سلمان پاک قرار دارد .

در فاصله یکصد کیلومتری تیسفون قصر دستگرد قرار داشته که مربوط به خسرو دوم پرویز بوده است . دیگر کاخ شیرین است که خسرو دوم آن را برای زن محبوب خود شیرین بنا کرده است و هنوز آثار آن در شهری به نام قصر شیرین باقی است .

یکی از جالبترین آثار تاریخی ، غاری است که در صخره ای در طاق بستان کنده اند و شکارگاه خسرو دوم را نشان می دهد . این اثر های ارزشمند معماری در ورودی شهر کرمانشاهان هنوز باقی است . یکی از آنها شاپور اول را نشان می دهد که والرین در جلوی او به زانو درآمده و سیریادیس امپراتور جدید روم در حال احترام به پیش شاپور ایستاده است . در غار شاپور نیز مجسمه بزرگی از شاپور اول پیدا شده که اکنون در آن غار برپا است.


شعر و موسیقی :در ایران باستان شعر به معنی امروزی (وزن های عروضی) وجود نداشته است . بلکه چامه و چکامه یا شعرهای ایرانی (هجایی) رواج داشته است . ترانه هایی بوده که مانند اشعار اروپایی هجایی بوده و هجاهای آنها کوتاه و بلند می شده است .

در زمان ساسانیان بویژه در عصر خسرو پرویز ، موسیقی پیشرفت بسیاری کرد و موسیقی دانـان بزرگی مانند : باربد ، نکیسا به خنیاگری پرداختند .



نوع مطلب : استان اذربایجان غربی  اردبیل  تپه شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  تپه ی باستانی شیزر  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  پهلوان بابا اولادی  چهار شنبه  چهار شنبه  چهار شنبه  چهار شنبه  چهار شنبه  چهار شنبه  چهار شنبه  چهار شنبه  چهار شنبه  چهار شنبه  جشن انگور تاکستان  جشن انگور تاکستان  جشن انگور تاکستان  جشن انگور تاکستان  جشن انگور تاکستان  دشت خنداب تاکستان  دشت خنداب تاکستان  دشت خنداب تاکستان  موسیقی تاتی  استان آذر بایجان شرقی  تاریخ فرهنگ 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


  • تعداد صفحات :7
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7